GENEL

Gelinlere beşi bir yerde takılması geleneğinin kökeni: Türk mitolojisinden günümüze

Türk kültüründe düğünlerin vazgeçilmez ritüellerinden biri olan “beşi bir yerde” geleneği, günümüzde sadece maddi bir takı verme biçimi gibi görünse de, derin sembolik ve kültürel anlamlar taşıyor. Peki, gelinlere beş altının bir arada takılmasının Türk mitolojisindeki yeri nedir?

Abone Ol

Geleneksel Türk düğünlerinde, damat tarafından gelinlere beş adet altın takılır. Halk arasında buna “beşi bir yerde” denir. Bu altınlar genellikle kırmızı kurdele ile bağlanır ve düğün töreninde gelinin takı olarak alması sağlanır.

Bu uygulama yalnızca maddi bir jest olarak görülmez; her bir parça ayrı ayrı anlamlar taşır. Bazı halk anlatımlarına göre beş altın, aile, cesaret, sadakat, sağlık ve bereket gibi değerleri temsil eder. Böylece gelin, yeni hayatına adım atarken toplumsal ve manevi bir destek kazanmış olur.

Türk mitolojisinde sayıların ve nesnelerin sembolik önemi büyüktür. Özellikle beş sayısı, denge, evrensel düzen ve toplumsal uyumun simgesi olarak kabul edilir.

Folklor araştırmalarına göre, “beşi bir yerde” geleneği, şamanik ve eski inanç sistemlerinden günümüze taşınmış bir ritüeldir. Beş altının bir arada olması, gelinin hayat yolculuğunda korunması ve iyi dileklerin birleştirilmiş temsili olarak yorumlanır. Bu açıdan ritüel, mitolojik düşüncenin evlilik törenine yansıması olarak değerlendirilebilir.

Beş sayısı, eski Türk kültüründe beş yön, beş erdem veya beş element ile ilişkilendirilir.

Gelinlere verilen beş altın, hayatın bütünlüğünü ve evrensel dengeyi sembolize eder.

Ritüelin kökeni, mitolojik inançlar ve toplumun koruyucu ritüelleri ile iç içe geçmiştir.

Bugün “beşi bir yerde” geleneği, hem maddi hem de manevi bir değer taşıyan kültürel bir miras olarak sürdürülüyor. Halk arasında, gelinin yeni evine adım atarken şans ve koruma kazanması için beş altının bir arada verilmesi önemsenir.

Bazı yöresel yorumlarda, gelinlerin bu altınları düğün boyunca üzerinde taşımasının, kötülüklerden korunma ve aile birliğinin simgesi olarak algılandığı ifade edilir.

“Beşi bir yerde” geleneği, günümüzde bir düğün geleneği olarak görünse de, Türk mitolojisi ve eski inançlardan süzülerek gelmiş bir kültürel ritüel olarak değerlendiriliyor. Altınların sayısı, dizilişi ve tören sırasında taşıdığı anlamlar, gelinin hem manevi hem de toplumsal olarak desteklenmesini simgeliyor.

Bu yönüyle geleneğin, sadece maddi bir hediye verme eylemi olmadığı, Türk halk kültüründe sembolik ve koruyucu bir işlevi olduğu söylenebilir.