Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), son günlere girilirken yapay zeka destekli analiz sistemlerini devreye alarak beyan dışı bırakılan veya eksik bildirilen gelirleri tespit etmeye başladı. Banka ve finans verileri başta olmak üzere kamu ve özel sektörden gelen bilgiler tek merkezde toplanarak mükelleflerin beyanlarıyla karşılaştırılıyor.
Bu kapsamda özellikle kira gelirleri, faiz ve temettü gibi menkul sermaye iratları ile değer artış kazançlarının eksiksiz beyan edilmesi gerekiyor. Gelir ile beyan arasında uyumsuzluk bulunan ya da düşük gelir bildiren mükellefler ise sistem tarafından yakından takip ediliyor.
GİB’in geliştirdiği sistem, para hareketleri, tahsilatlar ve işlem hacimleri üzerinden analiz yaparak olağan dışı durumları belirliyor. Uzun süre zarar beyan eden işletmeler, düşük matrah bildirenler ve banka verileriyle beyanları örtüşmeyen mükellefler öncelikli risk grubu olarak değerlendiriliyor.
Gayrimenkul gelirleri de denetim altında
Özellikle kira gelirlerine yönelik denetimler artırılırken, elektrik, su ve doğal gaz abonelik verileri ile saha çalışmaları birlikte değerlendirilerek taşınmazların fiili kullanım durumu inceleniyor. Bu sayede beyan edilen kira gelirleri ile piyasa koşulları karşılaştırılıyor.
Ayrıca gayrimenkul satışlarında da Mekansal Veri Analizi (MEVA) sistemi kullanılarak taşınmazların konumu, değeri ve emsal fiyatlar analiz ediliyor. Satış bedelleri ile beyan edilen değerler arasındaki farklar sistem tarafından tespit edilerek riskli işlemler belirleniyor.
Maliye’den uyarı: Son gün yoğunluğunu beklemeyin
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, mükelleflerin cezai yaptırımlarla karşılaşmaması için beyannamelerini son güne bırakmamaları gerektiğini vurguladı. Şimşek, gelişmiş analiz sistemleri sayesinde uyumsuzlukların kolayca tespit edilebildiğini belirterek, eksik ya da hatalı beyanların ilerleyen süreçte cezai işlemlere yol açabileceğini hatırlattı.
Bakanlık, vergiye gönüllü uyumun artırılmasının öncelik olduğunu vurgularken, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin dijital denetim sistemleriyle kararlılıkla sürdürüleceğini bildirdi.
