Ege Üniversitesi, TEKNOFEST 2026 kapsamında düzenlenen Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması’nda iki ödül birden kazandı. Ege Üniversitesi Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde görev yapan Dr. Özlem Günay Eşiyok’un danışmanlığındaki ProVax-T ekibi, koyunlarda ciddi ekonomik kayıplara yol açabilen Toxoplasma gondii parazitine karşı geliştirdiği yerli aşı projesiyle yarışmada Türkiye ikincisi oldu. Proje ayrıca “Ticarileşme Potansiyeli Ödülü”ne layık görüldü.
CRISPR/Cas9 teknolojisiyle yerli aşı geliştirdiler
Takım kaptanlığını Gizem Mutlu’nun üstlendiği, Ayşe Çarşanlı’nın da takım üyesi olarak yer aldığı ProVax-T ekibi, hayvancılık sektöründe ekonomik kayıplara ve hayvan ölümlerine neden olabilen toksoplazmozis hastalığına odaklandı.
Ekip, genetik mühendisliği yöntemlerinden CRISPR/Cas9 teknolojisini kullanarak parazitin hastalık yapma yeteneğinden sorumlu bir geni genomdan çıkardı. Üniversitede yürütülen hücre kültürü çalışmalarında, genetik müdahalenin ardından parazitin konak hücreyi enfekte etme özelliğinin önemli ölçüde azaldığı gözlemlendi.
Projenin temel hedefi, koyunlarda toksoplazmozis hastalığına karşı virülansı zayıflatılmış canlı bir aşı geliştirmek. Dr. Özlem Günay Eşiyok, Türkiye’de bu hastalığa karşı ticarileşmiş bir aşının bulunmamasının çalışmalarına yön verdiğini belirtti.
Fare deneylerinde yüzde 100 koruma sonucu
Projenin deneysel sonuçları hakkında bilgi veren Dr. Özlem Günay Eşiyok, geliştirilen aşı adayının fare modeli üzerinde test edildiğini ve güçlü bir bağışıklık yanıtı oluşturduğunu açıkladı.
Eşiyok, aşılanan deneklerin gerçek parazitle karşılaştırıldığı deneylerde yüzde 100 koruma elde edildiğini bildirdi. Araştırma ekibinin açıkladığı bu sonuçlar, projenin yarışmada hem ikincilik hem de ticarileşme potansiyeli ödülü kazanmasında etkili oldu.
Bununla birlikte, fare modeli üzerinde bildirilen koruma sonucu, aşının koyunlarda da aynı düzeyde koruma sağlayacağını tek başına göstermiyor. Projenin hayvancılıkta kullanılabilecek bir ürüne dönüşmesi için koyunlarda yapılacak çalışmaların ve gerekli güvenlik ile etkinlik değerlendirmelerinin sonuçları önem taşıyor.
Hedef, projeyi biyoteknolojik ürüne dönüştürmek
Dr. Özlem Günay Eşiyok, TEKNOFEST’ten iki ödülle ayrılmanın gururunu yaşadıklarını belirterek projenin ticarileştirilmesi için çalışmalarını sürdürmeyi hedeflediklerini söyledi.
Eşiyok, Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı ve üniversite yönetiminin desteğiyle aşı projesini ticarileşmiş bir biyoteknolojik ürüne dönüştürme yolunda ilerleyeceklerini ifade etti.
Rektör Alcı’dan ekibe tebrik
Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı da Dr. Özlem Günay Eşiyok’u ve ProVax-T ekibini elde ettikleri başarı nedeniyle tebrik ederek çalışmalarında başarılar diledi.
TEKNOFEST 2026 Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması’nda alınan iki ödül, üniversitenin hayvan sağlığı ve biyoteknoloji alanındaki araştırmalarının uygulamaya dönüştürülmesi açısından önemli bir gelişme olarak öne çıktı.
