EİB Sektörel Değerlendirme Toplantısı’nda konuşan EİB Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, 2025’te ihracat rakamlarının korunmasına rağmen sahada ciddi bir kârlılık erozyonu, maliyet baskısı ve finansmana erişim sorunu yaşandığını söyledi.

“Ne sert bir resesyon ne de güçlü bir sıçrama yaşandı. 2025, birçok sektör için büyüme yılı değil; ayakta kalma, direnme ve uyum sağlama yılı oldu.”

Parite etkisi olmasaydı tablo daha zayıf olacaktı

Eskinazi, EİB’nin 2025 ihracatının 18 milyar 505 milyon dolar olarak gerçekleştiğini belirterek önemli bir detaya dikkat çekti:

  • İhracatın yaklaşık %45’i Euro Bölgesine yapıldı

  • Parite artışının ihracata katkısı yaklaşık %2,7

  • Parite etkisinden arındırıldığında, reel ihracat %1,7 geriledi

“Parite etkisi olmasaydı, EİB ihracatı 2024’ün altında kalabilirdi.”

“Üretim Mısır’a kayıyor, istihdam eriyor”

Artan enerji ve işçilik maliyetleri nedeniyle özellikle tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde üretimin Mısır başta olmak üzere daha düşük maliyetli ülkelere kaydığını belirten Eskinazi, bu sürecin ciddi istihdam kayıplarına yol açtığını ifade etti.

İthalata bağımlılık yapısal risk

Eskinazi, ihracatın yüksek ithal girdi bağımlılığı nedeniyle katma değer üretmediğini vurguladı:

“İmalat sanayinde ara malların %60–70’i ithal. Ana sanayi büyürken yan sanayi ithalata bağımlı kalıyorsa, bu katma değerin yurt dışına transferi demektir.”

Konkordato verileri alarm veriyor

2022–2025 döneminde konkordato başvurularındaki sert artışa dikkat çeken Eskinazi, reel sektörde krizin kalıcılaşma riski taşıdığını söyledi:

“Bu krizi kalıcı hale getirmemeliyiz.”

2026 için uyarı: Dayanıklılık daha da sınanacak

EİB Başkanı, 2026 yılında da ihracatçıların:

  • Kurdan enflasyonun üzerinde gelir artışı beklemediğini,

  • Krediye erişimde rahatlama öngörülmediğini,

  • Emek yoğun sektörlerde sıkıntıların süreceğini

belirterek şu mesajı verdi:

“Üretimi merkeze alan, öngörülebilir ve sürdürülebilir politikalar artık zorunluluktur.”

Sektörlerden öne çıkan başlıklar

  • Demir-çelik: EİB ihracatı 2,59 milyar dolar

  • Yaş meyve-sebze: 1,23 milyar dolar, don olaylarına rağmen

  • Hazır giyim: Ege’de %8 düşüş, 1,27 milyar dolar

  • Hububat-bakliyat: %23 artış, 1,18 milyar dolar

  • Kuru meyve: 1,74 milyar dolar döviz girdisi

  • Maden: EİB ihracatı 1,38 milyar dolar

  • Su ürünleri: %7 artış, 1,84 milyar dolar

  • Tütün: %8,4 artış, 1,06 milyar dolar

  • Zeytinyağı: Değer bazında %65 düşüş, politika belirsizliği vurgusu

Ege İhracatçı Birlikleri’nin 2025 bilançosu; ihracatın sürdüğünü ancak kârlılık, finansman ve istihdam açısından alarm zillerinin çaldığını ortaya koydu. EİB’ye göre 2026, beklemenin değil; yapısal reform, üretim ve ihracat odaklı cesur adımların yılı olmak zorunda.

Kaynak: Bülten