Çeşme ve Karaburun kıyılarında geçen yıl yaklaşık 1500 orkinosun ölerek kıyıya vurmasının ardından, bölgede benzer vakalar yeniden görülmeye başladı. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), ölümlerin nedenlerine ilişkin bilimsel araştırmalara dikkat çekerek Tarım ve Orman Bakanlığı ile İzmir İl Tarım Müdürlüğü’ne şeffaflık çağrısında bulundu.
Çeşme ve Karaburun’da ölümler yeniden başladı
Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), Çeşme ve Karaburun kıyılarında orkinos ölümlerinin yeniden başladığını açıkladı. Geçen yıl bölgede yaklaşık 1500 orkinosun ölerek kıyıya vurması kamuoyunda büyük tepki yaratırken, yeni vakaların görülmesi endişeleri yeniden gündeme taşıdı.
Dernek, ölümlerin nedenlerine ilişkin yetkililerin kapsamlı bir açıklama yapmamasına tepki göstererek, bölgede yaşanan sürecin bilimsel veriler ışığında araştırılması gerektiğini belirtti.
“Sıcak suyu seven bir bakteri”
ÇEŞÇEP’in açıklamasında, Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nden bir araştırma ekibinin yürüttüğü ve 2026 yılında Frontiers in Cellular and Infection Microbiology dergisinde yayımlanan uluslararası çalışmaya dikkat çekildi.
Araştırmada, orkinos ölümlerinde “kapsüllü Lactococcus garvieae” bakterisinin önemli bir etken olduğunun belirlendiği ifade edildi. Dernek, bakterinin deniz suyu sıcaklığının yaklaşık 15-16 derecenin üzerine çıkmasıyla etkili hale gelebildiğini, Ege Denizi’nde yaz aylarında su sıcaklığının 22-25 dereceye ulaşmasının ise hastalık açısından uygun koşullar oluşturabileceğini aktardı.
Açıklamaya göre hastalık öncelikle balıkların kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organlarını etkiliyor. İlerleyen süreçte ise deride yaralar ve pul dökülmesi gibi belirtiler ortaya çıkıyor. Halk arasında “derinin kuruması” olarak ifade edilen görünümün de hastalığın ileri aşamalarından biri olduğu belirtildi.
Çiftlikler, sıcaklık ve ağlara çarpma ihtimali
ÇEŞÇEP, orkinos çiftliklerinin yoğunlaştığı Gerence ve Ildır körfezlerinin görece kapalı yapısı nedeniyle yemleme sırasında oluşan artıkların ve organik atıkların bölgede birikebileceğine dikkat çekti.
Dernek, söz konusu bilimsel çalışmada yem atıklarının hastalığı doğrudan bulaştırdığına ilişkin bir kanıt bulunmadığını vurgularken, artan sıcaklık ve kirliliğin bir araya gelmesinin bakterinin daha güçlü ve yaygın hale gelmesine dolaylı olarak katkıda bulunabileceğini belirtti.
Açıklamada ayrıca serbest yaşayan orkinosların çiftliklerden sızan yemlere ulaşmak amacıyla kafeslere yaklaşabileceği ve bu sırada ağlara çarpabileceği ihtimali üzerinde duruldu. Ancak incelenen balıklarda bu iddiayı kesin olarak kanıtlayan bir bulguya henüz rastlanmadığı kaydedildi.
ÇEŞÇEP’ten şeffaflık çağrısı
ÇEŞÇEP, orkinos ölümlerinin tek bir nedene bağlanamayacağını belirterek, ısınan deniz, çiftliklerden kaynaklanabilecek kirlilik ve bakteriyel hastalığın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Dernek, Tarım ve Orman Bakanlığı ile İzmir İl Tarım Müdürlüğü’ne geçen yıl ve bu yıl alınan numunelerin sonuçlarını kamuoyuyla paylaşma çağrısında bulundu. ÇEŞÇEP ayrıca bağımsız bilim insanlarının sürece dahil edilmesini ve körfezlerdeki su kalitesinin düzenli şekilde denetlenerek raporlanmasını istedi.
Dernek, vatandaşlara da kıyıya vuran ölü veya yaralı balıklara dokunmamaları ve bu balıkları tüketmemeleri uyarısında bulundu.
