UCLA Health bünyesindeki araştırmacıların yürüttüğü ve Molecular Neurodegeneration dergisinde yayımlanan çalışma, klorpirifos adlı yaygın bir tarım ilacına uzun süreli maruziyetin Parkinson hastalığı ile güçlü şekilde ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
Araştırmada Parkinson tanısı alan 829 kişi ile hastalığı bulunmayan 824 kişinin verileri karşılaştırıldı. Çalışma, özellikle kişilerin yaşadıkları evlerin çevresinde uzun yıllar klorpirifos kullanımı olup olmadığına odaklandı.
Araştırmacılar, çevresel maruziyet ile nörolojik hastalıklar arasındaki olası bağlantıyı hem insan verileri hem de hayvan deneyleri üzerinden inceledi.
Elde edilen sonuçlara göre, evlerinin çevresinde uzun yıllar klorpirifos kullanılan kişilerin Parkinson hastalığına yakalanma riskinin 2.5 katın üzerinde arttığı belirlendi.
Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Jeff Bronstein, bulguların önemine dikkat çekerek şu ifadeyi kullandı:
"Bu çalışma, klorpirifosu Parkinson hastalığı için belirli bir çevresel risk faktörü olarak ortaya koyuyor."
Beyin hücrelerine doğrudan zarar verdi
Araştırma kapsamında laboratuvar deneyleri de gerçekleştirildi. 11 hafta boyunca klorpirifosa maruz bırakılan farelerde hareket bozuklukları geliştiği ve Parkinson hastalığında hasar gören dopamin üreten sinir hücrelerinin kaybedildiği gözlemlendi.
Ayrıca beyinde iltihaplanma bulgularına ve Parkinson ile ilişkilendirilen alfa-sinüklein adlı proteinin anormal birikimine rastlandı.
Hücrelerin doğal temizlik sistemi bozuluyor
Çalışmada, klorpirifosun hücrelerin kendi kendini temizleme mekanizması olan “otofaji” sürecini bozduğu tespit edildi. Bu mekanizmanın bozulmasının, zararlı proteinlerin birikmesine ve sinir hücrelerinin hasara karşı daha savunmasız hale gelmesine yol açtığı belirtildi.
Araştırmacılar, otofaji sürecinin yeniden aktive edilmesi durumunda sinir hücrelerinin büyük ölçüde korunduğunu da ortaya koydu.
Bu bulgu, gelecekte Parkinson hastalığını önlemeye yönelik tedavi geliştirme çalışmalarında önemli bir hedef olarak değerlendiriliyor.
Uzun vadeli etkiler araştırılacak
Araştırmacılar, ABD’de klorpirifos kullanımının son yıllarda azaldığını ancak geçmişte milyonlarca kişinin bu kimyasala maruz kaldığını vurguladı. Ayrıca benzer pestisitlerin dünyanın birçok ülkesinde hâlâ yaygın şekilde kullanıldığına dikkat çekildi.
Dr. Bronstein, çalışmanın hayvan modelleri üzerinden güçlü biyolojik kanıtlar sunduğunu belirterek şunları söyledi:
"Hayvan modellerinde biyolojik mekanizmayı göstermemiz, bu ilişkinin muhtemelen nedensel olduğunu ortaya koyuyor. Otofaji bozukluğunu hedef alan tedaviler, gelecekte beyin hücrelerini korumaya yardımcı olabilir."