15 Temmuz 2016'daki hain darbe girişimi, siyasi ve toplumsal etkilerinin yanı sıra ekonomi üzerinde de önemli sonuçlar doğurdu. Darbe girişiminin hemen ardından finans piyasalarında sert dalgalanmalar yaşanırken, yatırımcı güveni zayıfladı, turizm gelirleri geriledi ve Türkiye'nin risk primi yükseldi. Ekonomist Muhammet Bayram, darbe girişiminin Türkiye ekonomisine doğrudan ve dolaylı etkilerini değerlendirdi.
Finans piyasalarında sert dalgalanma yaşandı
Darbe girişiminin ardından Borsa İstanbul'da sert satışlar görülürken, Türk lirası dolar karşısında hızlı değer kaybetti. Devlet tahvili faizleri yükselirken, Türkiye'nin risk primi (CDS) de belirgin şekilde arttı. Yaşanan belirsizlik nedeniyle yabancı yatırımcıların kısa süreli de olsa Türk varlıklarından çıkış yaptığı belirtilirken, piyasalarda güven ortamının yeniden tesis edilmesi için ekonomi yönetimi hızlı adımlar attı.
"Ekonomi hedef alınarak güven sarsılmak istendi"
Ekonomist Muhammet Bayram, 15 Temmuz'un yalnızca askeri bir darbe girişimi olmadığını, ekonomik istikrarı da hedef alan bir süreç olduğunu belirterek, Türkiye'nin 2002-2012 döneminde elde ettiği ekonomik kazanımların hedef alındığını ifade etti. Bayram, MİT krizi, Gezi Parkı olayları ve 17-25 Aralık sürecinin ardından 15 Temmuz darbe girişiminin bu zincirin son halkasını oluşturduğunu değerlendirdi.
Risk primi ekonomiyi doğrudan etkiledi
Bayram'a göre darbe girişimi sonrasında yükselen Türkiye'nin risk primi (CDS), dış finansman maliyetlerini artırdı. CDS'nin yükselmesinin bankaların ve Merkez Bankası'nın uluslararası piyasalardan daha yüksek maliyetle borçlanmasına neden olduğunu belirten Bayram, bunun da reel sektörün finansmana erişimini zorlaştırabilecek bir unsur olduğuna dikkat çekti.
Ekonomi yönetiminden hızlı müdahale
Darbe girişiminin ardından ekonomi yönetimi ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın finansal istikrarı korumaya yönelik bir dizi önlemi devreye aldığı belirtildi. Bu kapsamda bankalara sınırsız likidite imkanı sağlandı, zorunlu karşılık oranlarında düzenlemeye gidildi, döviz piyasalarının sağlıklı işlemesi için çeşitli tedbirler alındı ve kamu bankaları kredi akışını sürdürdü. Ekonomi yönetimi ayrıca mali disiplinden taviz verilmeyeceği yönünde piyasalara güven veren mesajlar verdi.
Turizm sektörü de etkilendi
15 Temmuz'un ekonomik etkilerinin en fazla hissedildiği alanlardan biri de turizm oldu. Darbe girişiminin ardından yaşanan rezervasyon iptalleri, özellikle Avrupa'dan gelen turist sayısındaki düşüş ve otellerdeki doluluk oranlarının gerilemesi nedeniyle turizm gelirlerinde önemli kayıplar yaşandı. Bayram, turizm sektörünün Türkiye'nin "bacasız sanayisi" olduğunu belirterek, sektörde yaşanan gelir kayıplarının cari denge açısından da önemli sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
Bankacılık sistemi krizi önledi
Ekonomist Muhammet Bayram, darbe girişimi sırasında bankacılık sisteminin güçlü yapısının olası daha büyük bir ekonomik krizi önlediğini söyledi. 2001 krizinin ardından bankacılık sektöründe gerçekleştirilen reformların bu süreçte önemli rol oynadığını belirten Bayram, vatandaşların bankacılık sistemine olan güvenini koruduğunu ve finansal sistemde ciddi bir tıkanıklık yaşanmadığını ifade etti.
Türkiye yılı büyümeyle tamamladı
Darbe girişiminin yaşandığı Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan 2016'nın üçüncü çeyreğinde Türkiye ekonomisi yüzde 1,8 daraldı. Ancak yılın devamında Kredi Garanti Fonu (KGF) destekleri, kredi mekanizmasının çalışmaya devam etmesi ve iç talebin yeniden canlanmasıyla ekonomi toparlandı. Bayram, üçüncü çeyrekteki daralmaya rağmen Türkiye ekonomisinin 2016 yılını yüzde 3,6 büyümeyle tamamladığını hatırlatarak, alınan ekonomik tedbirlerin toparlanma sürecinde etkili olduğunu değerlendirdi.
500 milyar dolarlık maliyet hesabı
Muhammet Bayram, doğrudan ve dolaylı etkiler birlikte değerlendirildiğinde, 15 Temmuz darbe girişiminin Türkiye ekonomisine toplam maliyetinin yaklaşık 500 milyar dolar seviyesine ulaştığının hesaplandığını ifade etti.