Özgür Özel'in CHP'den ayrılarak 91 milletvekiliyle birlikte kurduğu Yeni Parti, TBMM'deki sandalye dağılımını değiştirdi. Yeni oluşumun ana muhalefet partisi konumuna gelmesinin ardından gündeme gelen başlıklardan biri de Hazine yardımı oldu. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, yeni partinin devlet yardımından pay alması gerektiğini savunarak,
"2026 yılında hazineden CHP'ye ödenen 1 milyar 815 milyon liradan; CHP'den ayrılarak yeni partiye geçen milletvekili sayısı oranında hazine yardımından pay aktarılması etik olanıdır."
ifadelerini kullanmıştı.
Ancak mevcut yasal düzenlemeye göre, yeni kurulan bir siyasi partinin yalnızca Meclis'teki milletvekili sayısına dayanarak Hazine yardımından yararlanması mümkün görünmüyor.
Yeni Parti mevcut yasaya göre yardım alamıyor
Siyasi partilere devlet yardımı yapılmasını düzenleyen mevzuata göre, Hazine desteği son milletvekili genel seçiminde alınan oy oranı üzerinden hesaplanıyor. Seçim Hukuku Dergisi Baş Editörü Doç. Dr. Fatih Güler, Yeni Parti'nin mevcut düzenleme kapsamında Hazine yardımı alamayacağını belirtti. Güler, geçmişte Meclis'te grubu bulunan partilerin otomatik olarak devlet yardımından yararlanabildiğini ancak mevcut sistemde yalnızca milletvekili sayısının yeterli olmadığını ifade etti.
"Geçmiş dönemlerde Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin otomatik olarak devlet yardımı alabilmesi mümkündü. Ancak mevcut hali itibarıyla sadece siyasi parti grubuna ya da belirli sayıda milletvekiline sahip olmak, devlet yardımı almak için yeterli değil."
dedi.
Hazine yardımı için yüzde 3 oy şartı aranıyor
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ek 1'inci maddesine göre, siyasi partilere yapılacak devlet yardımı son genel seçimde alınan oy oranına göre belirleniyor. Buna göre bir partinin Hazine yardımından yararlanabilmesi için genel seçime katılması ve geçerli oyların en az yüzde 3'ünü alması gerekiyor. Bu nedenle Yeni Parti'nin mevcut sistem değişmediği sürece devlet desteğinden yararlanabilmesi için ilk katılacağı genel seçimde yüzde 3 oy oranına ulaşması gerekiyor. 2014 yılında yapılan düzenlemeyle Hazine yardımından yararlanmak için gereken oy oranı yüzde 7'den yüzde 3'e düşürülmüştü.
Meclis isterse yasa değişikliği yapılabilir
Yeni Parti'nin Hazine yardımı alabilmesi için Siyasi Partiler Kanunu'nda değişiklik yapılması gerekiyor. Doç. Dr. Fatih Güler, mevcut sistemde böyle bir değişikliğin önünde anayasal bir engel bulunmadığını belirtti. Güler, siyasi partilere devlet yardımı yapılmasına ilişkin kuralların geçmişte de birçok kez değiştirildiğini ifade ederek,
"Yasal düzenleme olursa, hemen yardım almalarının önünde hiçbir engel bulunmuyor."
değerlendirmesinde bulundu. Ancak CHP'ye daha önce yapılmış olan devlet yardımının bir bölümünün Yeni Parti'ye aktarılabilmesi için de ayrıca yasal düzenleme yapılması gerektiği belirtildi.
Hazine yardımı sistemi yıllar içinde değişti
Türkiye'de siyasi partilere yönelik devlet desteği uygulaması, ilk olarak 1965 yılında yasal bir zemine kavuştu. 1971 yılında Anayasa Mahkemesi'nin ilk düzenlemeleri iptal etmesinin ardından sistem yeniden şekillendirildi. 1983 yılında yürürlüğe giren Siyasi Partiler Kanunu ile devlet yardımının esasları yeniden belirlendi. 1995 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle siyasi partilere "yeterli ve hakça mali yardım" yapılması hükmü Anayasa'ya eklendi ve Hazine desteği anayasal güvenceye alındı.
Milletvekili sayısına göre yardım dönemi sona erdi
Geçmiş yıllarda siyasi partilerin Meclis'teki sandalye sayısı da Hazine yardımı alabilmede etkili olabiliyordu. 2005 yılına kadar seçimlerde yeterli oy alamayan ancak belirli sayıda milletvekiline sahip partilere de devlet desteği sağlanabiliyordu. En az üç milletvekiline sahip partiler, belirli şartlarla Hazine yardımından yararlanabiliyordu. Ancak 2005 yılında yapılan düzenlemeyle bu uygulama kaldırıldı. Böylece devlet yardımında temel kriter milletvekili sayısı olmaktan çıktı ve seçimlerde alınan oy oranı esas hale geldi. Yeni Parti'nin Hazine yardımı alıp alamayacağı ise bundan sonraki süreçte yapılacak olası yasal düzenlemelere bağlı olacak.