Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, Türkiye’deki yapıların durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’de bina yaşına ilişkin son kapsamlı çalışmanın 2021 yılında TÜİK tarafından hane halklarına sorularak yapıldığını belirten Çak, son 5 yılda inşa edilen yeni yapıların da hesaba katılmasıyla ülke genelinde yaklaşık 36 milyon konut bulunduğunu ifade etti.
Çak, bu konutların bir bölümünün boş, ikinci veya üçüncü konut olarak kullanıldığını ya da satış aşamasında olduğunu belirterek, aktif olarak kullanılan konut sayısının yaklaşık 26 milyon olduğunu kaydetti.
“Ortalama bina yaşı 25”
Türkiye’de bina yaşının hesaplanmasına ilişkin son çalışmanın 2021 yılında TÜİK tarafından gerçekleştirildiğini belirten Hıdır Çak, İnşaat Mühendisleri Odası olarak son 5 yılda yapılan yeni binaları da hesaplamaya dahil ettiklerini söyledi. Çak, Türkiye genelinde 36 milyon konut bulunduğunu ve yaklaşık 26 milyon konutun aktif olarak kullanıldığını belirtti.
Bina yaşının tek başına bir yapının güvenli olup olmadığını göstermediğine dikkat çeken Çak, özellikle 1980-2000 yılları arasında inşa edilen çok katlı yapıların risk açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu kriterler doğrultusunda yaklaşık 6-7 milyon konutun risk havuzunda bulunduğunu belirten Çak, yaklaşık 6 milyon konutun incelenmesini ve risk analizlerinin yapılmasını beklediklerini söyledi.
Çak, gerekli görülmesi halinde deprem performans analizleriyle binaların risk durumlarının ortaya çıkarılması gerektiğini belirterek, bina yaşının tek başına güvenlik açısından kesin bir ölçüt olmadığını ifade etti. 1998 deprem yönetmeliğinden önce, 1975 deprem yönetmeliğine göre inşa edilen; çok katlı, elle beton dökülmüş veya ağır çıkmaları bulunan yapıların risk açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
“Deprem performans analizi yapılmalı”
Risk havuzunda bulunan konutlar için öncelikle ön inceleme yapılması gerektiğini belirten Çak, karot ve profometre gibi çalışmaların ardından laboratuvar verileriyle bilgisayar ortamında modelleme yapılması gerektiğini söyledi.
Bu modellemeyle deprem performans analizlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Çak, sonuçların riskli çıkması halinde binanın güçlendirilmesi veya güçlendirme maliyetinin çok yüksek olması durumunda yıkılarak yeniden yapılması gerektiğini ifade etti.
Çak, çok sayıda riskli binanın bir arada bulunduğu ada veya mahallelerde ise bölgenin kentsel dönüşüm alanı ilan edilerek yeniden planlanması ve yapılaşmanın yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi.