Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmenin etkisiyle tüketicilerin daha fazla reklam ve ilanla karşı karşıya kalması nedeniyle Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde kapsamlı değişikliğe gitti. Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemelerle tüketicilerin dijital ortamda daha etkin korunması hedefleniyor.
Yeni düzenlemeye göre, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek sunulan hedefli reklamlarda şeffaflık zorunlu olacak. Reklam verenler, reklamın hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini tüketicilere açık ve kolay erişilebilir şekilde sunmak zorunda olacak. Ayrıca çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yapılarak hedefli reklam gösterilmesi tamamen yasaklandı.
Influencer paylaşımları ve indirim reklamlarına yeni kurallar
Yönetmelikle birlikte sosyal medya etkileyicilerinin (influencer) reklam içeriklerinde "reklam" veya "tanıtım" ibaresini kullanması zorunlu hale getirildi. Herhangi bir ücret, indirimli ürün, ücretsiz hizmet ya da etkinlik daveti karşılığında yapılan paylaşımlarda bu ifadelerin açıkça yer alması gerekecek.
İndirimli satış kampanyalarına ilişkin kurallar da yeniden düzenlendi. Buna göre, indirim öncesi fiyat olarak yalnızca kampanya başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat gösterilebilecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlerde ise indirim öncesi son fiyat esas alınacak. Ayrıca tüketicilere indirim veya başka bir avantaj sağlayan şartlı kampanyalar da indirimli satış reklamlarına ilişkin hükümlere tabi olacak.
Yapay zekâ reklamlarına düzenleme geldi
Bakanlık, yapay zekâ teknolojileriyle hazırlanan reklamlara ilişkin de yeni kurallar getirdi. Gerçek insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlarda bunun açık, anlaşılır ve fark edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
Bunun yanı sıra, gerçek kişilerin yapay zekâ ile oluşturulan dijital kopyalarının bir ürünü ya da hizmeti deneyimlemiş veya tavsiye ediyormuş izlenimi verdiği reklamların yayımlanması yasaklandı.
Düzenlemeyle birlikte falcı, medyum ve astrolog gibi hizmetlerin reklamlarına ilişkin hükümler de güncellenirken, yasa dışı bahis, kumar ve yasa dışı şans oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletildi.
Çevre dostu iddiaları belgelendirilecek, yorum kuralları değişecek
Yeni yönetmelikle çevresel beyan içeren reklamlara da sıkı kurallar getirildi. "Çevre dostu" gibi genel ifadeler tek başına kullanılamayacak. Reklamlarda yer alan çevresel iddiaların ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasını kapsadığı açıkça belirtilecek ve bu beyanlar yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya akredite bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanacak.
Öte yandan tüketici yorumlarına ilişkin uygulamalarda da değişikliğe gidildi. Satıcı ve sağlayıcılara şikâyetlere cevap vermeleri için tanınan süre 72 saatten 48 saate düşürüldü. Bu süre içinde yanıt verilmemesi halinde tüketici değerlendirmeleri doğrudan yayımlanacak. Ayrıca satın alma işlemi doğrulanamayan platformlardan alınan yorumların yayımlanmasına izin verilmeyecek.
Yönetmelikle birlikte akademik unvanların tüketiciyi yanıltacak veya aldatacak şekilde kullanılmasının da önüne geçilmesi amaçlanıyor. Böylece reklam ve tanıtımlarda daha şeffaf ve güvenilir bir dönem başlayacak.