SpaceX’in kurucusu Elon Musk, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, yılda milyarlarca dolar zarar eden uzay şirketini borsaya açarak tarihin en büyük hisse satışlarından birini gerçekleştirmeyi planladığını duyurdu.
Başvuru belgesine göre şirket, geçen yıl 18,7 milyar dolarlık gelir üzerinden faaliyetlerinden 2,6 milyar dolar zarar etti. Şirketin zararlarının bu yılın başında da devam ettiği belirtildi.
İzahnamede ne kadar sermaye toplanmasının hedeflendiğine dair net bir rakam yer almasa da çeşitli haberlerde bu miktarın yaklaşık 75 milyar dolar seviyesinde olabileceği ifade edildi. Bu büyüklükte bir halka arzın, yedi yıl önce borsaya açılırken 26 milyar dolar toplayan Saudi Aramco’nun rekorunu geride bırakabileceği değerlendiriliyor.
Ay ve Mars görevleri için kaynak oluşturulacak
Resmi adıyla Space Exploration Technologies Corp. olan şirket, söz konusu kaynağın insanlığı medeniyeti yok edebilecek varoluşsal tehditlere karşı “gezegenlerarası bir tür” haline getirme hedefi doğrultusunda kullanılacağını açıkladı.
Şirketin izahnamesinde, Ay ve Mars’a insan gönderme projelerinin finansmanına işaret edilirken, “İnsanların dinozorlarla aynı akıbete uğramasını istemiyoruz” ifadesine yer verildi.
Belgenin bazı bölümlerinde dikkat çekici gelecek projeksiyonları da yer aldı. Buna göre, Musk’ın ücret paketinin bir bölümünün yalnızca Mars’ta en az bir milyon kişinin yaşadığı kalıcı bir insan kolonisi kurulması halinde verileceği belirtildi.
Musk dünyanın ilk trilyoneri olabilir
Söz konusu hisse satışının gerçekleşmesi halinde, şirketin büyük hissedarı olan Elon Musk’ın servetinin daha da büyümesi bekleniyor.
Forbes verilerine göre Musk’ın mevcut serveti yaklaşık 839 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bu rakam, yaklaşık olarak Polonya’nın yıllık gayrisafi yurt içi hasılasına denk geliyor.
Starlink kâr sağlıyor, X ve xAI zarar yazıyor
Astronotları yörüngeye taşıyan yeniden kullanılabilir roketler geliştiren SpaceX’in faaliyet alanları yalnızca uzay taşımacılığıyla sınırlı değil.
Başvuru belgesine göre, dünyanın en büyük uydu iletişim şirketlerinden biri olan Starlink önemli bir nakit kaynağı konumunda bulunuyor. Şirketin geçen yıl 4,4 milyar dolar faaliyet kârı elde ettiği ve alçak yörüngedeki 10 bin uydu aracılığıyla 150 ülke ve bölgede 10 milyon kişiye internet hizmeti sunduğu aktarıldı.
Öte yandan SpaceX’in kısa süre önce bünyesine kattığı iki Musk girişimi olan X ve xAI’nin ciddi zararlar yazdığı belirtildi. Bu nedenle bazı yatırımcıların söz konusu satın almaları bir “kurtarma operasyonu” olarak değerlendirdiği ifade edildi.
İzahnameye göre şirketin yapay zeka faaliyetleri geçen yıl operasyonlardan 6,4 milyar dolar zarar etti.
Devlet ihaleleri ve Trump ilişkisi tartışma yarattı
SpaceX’in temel faaliyet alanı olan roket üretimi ve fırlatma hizmetlerinin, büyük ölçüde kamu ihalelerinden destek aldığı belirtildi.
Musk’ın Donald Trump yönetimiyle olan yakın ilişkileri nedeniyle bazı devlet etiği uzmanları ve gözetim kuruluşlarının, şirketin vergi mükelleflerinin finanse ettiği sözleşmelerde ayrıcalıklı muamele görüp görmediğini sorguladığı aktarıldı.
USAspending.gov verilerine göre SpaceX’in son beş yılda NASA, Savunma Bakanlığı ve diğer kamu kurumlarından toplam 6 milyar dolarlık sözleşme kazandığı belirtildi. Şirket ayrıca geçen yılki gelirlerinin beşte birinin federal hükümet kaynaklı olduğunu bildirdi.
Musk’ın Trump’ın başkanlık kampanyasına en büyük bağışı yapan isimlerden biri olduğu ve kamu harcamalarını azaltmayı hedefleyen DOGE girişiminde rol aldığı ifade edildi.
Musk şirket kontrolünü sürdürmeyi planlıyor
Belgeye göre Elon Musk’ın yıllık maaşı 2025 itibarıyla 54 bin 80 dolar seviyesinde bulunuyor ve bu rakamın 2019’dan bu yana değişmediği kaydedildi.
Musk’a verilecek hisse paketlerinin, her biri 67 milyon hisseden oluşan 15 ayrı dilim halinde yapılandırılacağı ve yalnızca önceden belirlenen piyasa değeri hedeflerine ulaşılması durumunda hak edileceği belirtildi.
Buna göre Musk’ın tüm ödül paketini alabilmesi için SpaceX’in piyasa değerinin 7,5 trilyon dolara ulaşması gerekecek. Ayrıca şirketin uzaya futbol sahası büyüklüğünde veri merkezleri yerleştirmesi halinde Musk’ın ek hisse ödülleri alabileceği ifade edildi.
İzahnameye göre Musk ve bazı ortakların, her hisseye 10 oy hakkı tanıyan özel hisse sınıfına sahip olacağı, bu durumun da şirket yönetimi üzerindeki kontrolün büyük ölçüde korunmasını sağlayacağı belirtildi.
Şirket, potansiyel yatırımcılara yönelik uyarısında, bu yapının şirket işleri ve yönetim kurulu seçimleri üzerinde etkide bulunma imkanını sınırlayabileceğini ya da tamamen ortadan kaldırabileceğini ifade etti.
Halka arz takvimi Haziran ayını işaret ediyor
SpaceX’in, izahnamenin kamuya açıklanmasından 15 gün sonra Wall Street’te “roadshow” olarak bilinen süreç kapsamında halka arzı yatırımcılara tanıtmaya başlayabileceği belirtildi. Bu takvime göre sürecin 4 Haziran’da başlaması bekleniyor.