KÜLTÜR-SANAT

Oscar kuralları güncellendi: Yapay zeka ile hazırlanan senaryolar yarış dışı kaldı

Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, 2027 Oscar Ödülleri için kuralları güncelleyerek senaryoların yalnızca insanlar tarafından yazılmasını zorunlu hale getirdi. Yapay zekâ kullanımının ise oyunculuk ve diğer kategorilerde vaka bazlı değerlendirileceği açıklandı.

Abone Ol
Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, 2027 Oscar Ödülleri için adaylık kurallarını güncelleyerek yapay zeka kullanımına ilişkin yeni çerçeveyi açıkladı. Düzenlemeye göre senaryoların mutlaka insanlar tarafından yazılması zorunlu hale gelirken, oyunculukta yapay zekâ kullanımına dair kriterler ise daha muğlak bırakıldı. Akademi, her yıl yaptığı adaylık kriteri güncellemeleri kapsamında bu kez özellikle yapay zeka (AI) teknolojilerinin sinema üretim süreçlerine etkisini mercek altına aldı. Yapılan açıklamada, yapay zekânın ne doğrudan avantaj sağlayacağı ne de adaylık şansını ortadan kaldıracağı vurgulanırken, temel ölçütün “yaratıcı sürecin merkezinde insan emeğinin bulunması” olduğu belirtildi. Akademi yetkilileri, yapım ekiplerinden yapay zeka kullanımının niteliğine ve yaratıcı sürece katkısına dair ek açıklamalar talep edilebileceğini de duyurdu. Böylece değerlendirme sürecinde daha detaylı bir inceleme mekanizması devreye girmiş oldu.

Senaryoda net çizgi: “İnsan eliyle yazılacak”

Yeni kurallar içinde en net düzenleme senaryo kategorisinde yapıldı. Buna göre Oscar adaylığı için senaryoların tamamen insan tarafından yazılmış olması zorunlu olacak. Akademi, bu karar ile yapay zeka destekli veya tamamen yapay zeka üretimi senaryoların yarış dışı bırakılacağını açıkça ortaya koymuş oldu. Böylece senaryo dalında “yaratıcı imzanın insana ait olması” temel şart olarak tanımlandı.

Oyunculukta yapay zeka tartışması sürüyor

Oyunculuk kategorisine ilişkin düzenlemeler ise daha esnek ve tartışmalı bir çerçevede bırakıldı. Akademi, yalnızca “açık biçimde insan tarafından ve rızaya dayalı olarak icra edildiği kanıtlanabilen performansların” değerlendirileceğini açıkladı. Akademi temsilcileri, olası yapay zeka destekli performansların ise vaka bazında ele alınacağını belirtti. Bu durum, dijital aktörler ve yapay zeka ile oluşturulan karakterlerin gelecekte Oscar kapsamına girip giremeyeceği konusunda belirsizlik yarattı.

Akademi’den “insan emeği” vurgusu

Akademi adına açıklama yapan Lynette Howell Taylor, yaratıcı sürecin merkezinde insanın yer alması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi:

“İnsanların yaratıcı sürecin merkezinde olması gerekiyor. Yapay zekâ geliştikçe bu tartışmalar da onunla birlikte gelişecek ancak Akademi açısından ödül değerlendirmelerinde insan katkısı her zaman merkezde olacak.”

Akademi yetkililerinden Kramer ise oyunculuk performanslarının değerlendirilmesinde de benzer bir yaklaşımın benimseneceğini, ancak teknolojinin gelişimi nedeniyle kuralların zaman içinde yeniden ele alınabileceğini ifade etti.

Adaylık sisteminde dikkat çeken değişiklikler

Yeni düzenlemede yalnızca yapay zeka değil, Oscar adaylık sistemine ilişkin başka önemli değişiklikler de yer aldı. En dikkat çeken değişikliklerden biri, oyuncuların artık aynı kategoride birden fazla performansla aday gösterilebilmesine olanak tanınması oldu. Böylece uzun süredir uygulanan “tek adaylık” sınırı kaldırılmış oldu.

Uluslararası film kategorisinde yeni dönem

Akademi ayrıca En İyi Uluslararası Film kategorisinde de kapsamlı bir değişikliğe gitti. Buna göre artık ülkelerin tek filmle temsil edilmesi zorunluluğu kaldırıldı. Yeni düzenlemeyle birlikte Berlin, Cannes, Sundance, Toronto, Venedik ve Busan gibi büyük festivallerde ödül kazanan yabancı yapımlar doğrudan Oscar adaylığı için değerlendirilebilecek. Bu değişiklik, aynı ülkeden birden fazla filmin aynı kategoride yarışmasının da önünü açtı.

Sektörde yapay zeka tartışmaları büyüyor

Akademi’nin kararları, sinema sektöründe yapay zeka kullanımına ilişkin tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Özellikle dijital aktörler ve yapay zekâ ile üretilmiş karakterlerin artışı, yaratıcı emeğin geleceğine dair endişeleri de beraberinde getiriyor. Bazı oyuncular ve sektör temsilcileri, yapay zekanın görsel efekt ve karakter üretiminde giderek daha fazla kullanıldığını savunarak, bu durumun insan emeğini geri plana itebileceği görüşünü dile getiriyor.

Disney ve yapay zeka tartışmaları yeniden gündemde

Öte yandan düzenlemelerin duyurulmasıyla birlikte Disney bünyesindeki işten çıkarmalar ve yapay zeka kullanımına dair tartışmalar da yeniden gündeme geldi. Görsel geliştirme ekiplerinden çok sayıda çalışanın işten çıkarılması, sektör içinde farklı yorumlara neden oldu. Oyuncu Evangeline Lilly, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda, Marvel Sinematik Evreni’ni mümkün kılan sanatçıların işten çıkarılmasını eleştirerek şirketleri yapay zekaya yönelmekle suçladı. Lilly, açıklamasında sanatçı emeğinin değersizleştirildiğini savunurken, yapay zekânın üretim süreçlerinde kullanılmasıyla ilgili yasal düzenlemelerin yetersiz olduğunu da dile getirdi. Paylaşımlarında sanatçıların üretimlerinin yapay zeka sistemlerinde kullanılmasına karşı sert eleştirilerde bulundu.

Oscar töreni 2027’de yapılacak

Sinema dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olan Oscar Ödülleri’nin 99’uncu töreni ise 14 Mart 2027 Pazar günü gerçekleştirilecek. Yeni kuralların, özellikle yapay zeka teknolojisinin sinema endüstrisindeki rolünü nasıl şekillendireceği ise şimdiden sektörün en çok tartışılan başlıkları arasında yer alıyor.