Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos’ta Mekke’de imzaladığı ortak savunma anlaşmasına Mısır’ın katılmaması, Arap basınında ve Kahire’de tartışılmaya başlandı. “Mekke Paktı” olarak anılan anlaşmanın tarafları, düzenlemenin herhangi bir ülkeyi hedef almadığını ve diğer ülkelerin katılımına açık olduğunu belirtirken, Mısır’ın neden ilk aşamada anlaşmanın dışında kaldığı merak konusu oldu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Mısır’ın üç ülkenin “doğal ortağı” olduğunu belirterek Kahire’nin ilerleyen dönemde pakta dahil olabileceği mesajını verdi. Fidan’ın 13-14 Ağustos’ta Mısır’da gerçekleştireceği temaslar da bu açıdan önem taşıyor.
Kahire’nin kararı “hesaplı” olarak değerlendiriliyor
Arap basınında yer alan değerlendirmeler, Mısır’ın anlaşmaya mesafeli yaklaşımında bölgesel dengelerin ve dış politika hesaplarının etkili olduğunu gösteriyor. BBC Monitoring’in aktardığına göre Al-Shorouk gazetesi editörü Emadeddin Hüseyin, Kahire’nin aylardır anlaşmadan haberdar olduğunu ve mevcut şartlarda tüm seçenekleri değerlendirdiğini yazdı. Hüseyin, bölgedeki çatışmanın taraflarının Mısır’ı sürece dahil etmek istediğine dikkat çekerek Kahire’nin herhangi bir adım atmadan önce dikkatli hareket edeceğini savundu. Mada Masr ise Mısır’ın anlaşmaya davet edildiğini ancak bu teklifi reddettiğini öne sürdü. Haberde görüşlerine yer verilen Pakistanlı bir kaynak, Kahire’nin anlaşmayı yalnızca savunma iş birliği olarak değil, aynı zamanda bir “siyasi hizalanma” olarak değerlendirdiğini belirtti. Mısır’ın Suudi Arabistan liderliğindeki bir siyasi bloğa katılmasının bölgesel konularda bağımsız hareket etme kapasitesini sınırlayabileceği ifade edildi.
Türkiye ve Pakistan dengesi etkili olabilir
Mısır’ın kararında Türkiye ve Pakistan ile ilişkilerinin de etkili olabileceği değerlendiriliyor. Arap diplomatların görüşlerine yer verilen değerlendirmelerde, Kahire’nin Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile ilişkilerinin Türkiye ile kapsamlı bir savunma anlaşması imzalamasını zorlaştırabileceği belirtildi. Bunun yanında Mısır ile Hindistan arasında son dönemde gelişen ekonomik ilişkilerin de Pakistan’la yapılacak bir savunma iş birliğini daha karmaşık hale getirebileceği ifade edildi. Rus RT Arabic kanalına konuşan askeri uzman Muhammed al-Shahawi, Mısır’ın pakta katılmamasını “bilinçli ve hesaplı” bir karar olarak nitelendirdi. Al-Shahawi, Kahire’nin bölgedeki çatışmaların daha fazla büyümesini engellemeye yönelik girişimlerine dikkat çekerek Mısır’ın İran ve ABD arasında arabuluculuk yapma çabalarını hatırlattı.
Yemen ve İran faktörü öne çıkıyor
Mısır’ın anlaşmaya katılmamasına ilişkin en önemli başlıklardan biri Yemen ve İran olarak öne çıkıyor. Al-Araby al-Jadeed’e konuşan ismi açıklanmayan Mısırlı bir kaynak, Kahire’nin Körfez ülkeleriyle güvenlik çıkarlarının örtüştüğünü ancak mevcut aşamada Mekke Paktı’na katılmayı planlamadığını söyledi. Kaynak, Mısır’ın anlaşmaya dahil olması halinde Yemen’de İran destekli Husiler ve Irak’taki İran yanlısı gruplarla doğrudan çatışmaya sürüklenmekten endişe ettiğini belirtti. Suudi Arabistan’ın Yemen’de Husilere karşı oluşturulan askeri koalisyona liderlik etmesi de Kahire’nin hesaplarında önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Mısır’ın eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Masum Merzuk ise Kahire’nin Mekke Paktı ülkeleriyle 21 Haziran’da toplantı yaptığını hatırlatarak, ülkesinin anlaşmaya katılmamasının açıklanması gereken sorular ortaya çıkardığını söyledi.
Kahire’nin kapısı tamamen kapanmış değil
Mısır’ın ilk aşamada anlaşmaya imza atmaması, ilerleyen dönemde pakta katılmayacağı anlamına gelmiyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Mısır’ı üç imzacı ülkenin “doğal ortağı” olarak tanımlaması ve anlaşmanın diğer ülkelere açık olduğunun belirtilmesi, Kahire için kapının açık tutulduğunu gösteriyor. Buna karşın Mısır’ın bölgesel çatışmalara doğrudan taraf olma ihtimali, Türkiye ile ilişkileri, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile yürüttüğü politikalar ve Hindistan-Pakistan dengesi gibi başlıkların kararında etkili olduğu değerlendiriliyor. Bu nedenle Kahire’nin şimdilik gelişmeleri izlemeyi tercih ettiği, ilerleyen süreçte ise bölgedeki dengelere göre tutumunu yeniden değerlendirebileceği yorumları yapılıyor.