Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile otomotiv sektöründe daha adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının oluşturulması ve tüketici memnuniyetinin artırılması amaçlandı. Düzenlemeyle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri kurumsal bir yapıya kavuşturulurken, işletmeler ve kiralamaya konu araçlar için çeşitli standartlar belirlendi. Yönetmelik, tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları kapsarken, tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında tutuldu.
Kiralama işletmelerine yetki belgesi şartı
Yeni düzenlemeyle ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale getirildi. Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin ikamet amacıyla veya yönetmelikte belirtilenler dışındaki mesleki ya da ticari faaliyetler için kullanılmaması gerekecek. İşletme sorumlularının ayrıca en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şartı aranacak.
Kiralama faaliyetlerinin ve kiralanan araçların takip ve kontrolünün sağlanması amacıyla 1 Ocak 2027’ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ile belgeye ilişkin diğer işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek.
Kiralık araçlara yaş ve kilometre sınırı
Düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de kiralanabilecek araçların yaş ve kilometre sınırlarına ilişkin oldu. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiraya verilmesi yasaklanacak. Bunun yanı sıra 180 bin kilometrenin üzerinde bulunan araçlar ile 300 bin kilometrenin üzerinde olan elektrikli araçların da kiralanmasına izin verilmeyecek. Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların kiraya verilmesi de yasak kapsamında olacak.
Yeni kurallarla işletmelerin sahip olması gereken asgari araç sayıları da belirlendi. Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere en az 10 araca sahip olması gerekecek. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerdeki işletmeler için ise en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere 5 araç şartı getirilecek.
Bu ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında ayrıca en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu araç bulunması gerekecek. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartı aranacak. Böylece çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi hedeflenecek.
Depozitoya da sınır getirildi
Yeni yönetmelikle tüketicilerden alınabilecek depozito tutarına da sınır getirildi. Buna göre 1 ila 6 günlük kiralamalarda depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise alınabilecek depozito, en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak.
Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesinin ardından depozitonun en geç 7 gün içerisinde geri ödenmesi zorunlu hale getirilecek. Ön ödemeli rezervasyonlarda ise taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketiciye, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınacak.
Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle tüketiciden herhangi bir ücret talep edilemeyecek ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacak.
Sigorta ve kış lastiği kuralları netleşti
İşletmeler, mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda kış lastiği sağlamakla yükümlü olacak. Sigorta güvenceleri ise kiralama bedeline dahil edilecek ve kiracının sigortadan yararlanma hakkı ek bir ücret veya şarta bağlanamayacak.
İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadıkça değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan herhangi bir bedel talep edilemeyecek.
İlan platformlarına da yeni yükümlülük
Yönetmelikle kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturma zorunluluğu getirildi. Aracı ve ilan platformları da düzenleme kapsamına alınırken, bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklandı.
Kiralama ilanı yayımlayan işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek platformların sorumluluğunda olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek.
Yeni düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?
Sektörün yeni kurallara uyum sağlayabilmesi amacıyla yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre tanınırken, asgari araç sayısı ile araçların niteliklerine ilişkin şartların sağlanması için 1 Ocak 2028’e kadar geçiş süresi verildi.
Aracı ve ilan platformları ile kiralama işletmeleri arasında yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanan sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.
Ticaret Bakanlığı, düzenlemeyle kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasının yanı sıra tüketici haklarının güçlendirilmesini ve kiralanan araçların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesini hedefliyor. Yönetmelikle ayrıca kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçilerek sektörde daha sürdürülebilir bir rekabet ortamının oluşturulması amaçlanıyor.