İzmir’de Sıdıka Rodop Anadolu Lisesi 10. sınıf öğrencisi Melek Öztürk, annesini kanser nedeniyle kaybetmesinin ardından geliştirdiği yapay zekâ destekli proje ile dikkat çekiyor. “ONCOMathRIX” adı verilen sistem, özellikle böbrek hücresi karsinomu tanısında erken ve doğru teşhis koymayı amaçlarken, açık kaynak veri setleriyle geliştirilen proje yüzde 97 başarı oranına ulaşmasıyla öne çıkıyor. Patent ve marka tescil sürecinde olduğu belirtilen proje, hem akademik hem de teknolojik açıdan önemli bir çalışma olarak değerlendiriliyor.
Yaşadığı kayıp projeye ilham oldu
Henüz 16 yaşında olan Melek Öztürk’ün hayatı, annesi Zehra Öztürk’ün pankreas kanseri ve ardından böbrek üstü bezi kanseri teşhisi almasıyla derinden etkilendi. Tedavi sürecinde yaşanan zorluklara, tıbbi süreçlerde karşılaşılan aksaklıklara ve hasta yakınlarının yaşadığı duygusal yükü birebir gözlemleyen Öztürk, annesini kaybettikten sonra bu alanda bir çözüm üretme fikriyle harekete geçti. Yaşadığı bu kişisel deneyim, onu yalnızca bir öğrenci olarak değil, aynı zamanda bilimsel üretim yapmaya yönelen bir genç araştırmacı haline getirdi. Matematik ve biyolojiye olan ilgisini bir araya getiren Öztürk, okulundaki “Matrix” adlı matematik kulübünde öğretmenlerinin desteğiyle çalışmalara başladı ve projeyi sistematik şekilde geliştirmeye yöneldi.
Akademik iş birliğiyle geliştirildi
Proje sürecinde Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kubilay Doğan Kılıç ile iletişime geçen Öztürk, fikrini akademik bir zemine taşıdı. Başlangıçta bir öğrenci projesi olarak değerlendirilen çalışma, yapılan analizler ve literatürdeki eksikliklerin tespit edilmesiyle birlikte bilimsel bir araştırma niteliği kazandı. Sistem, biyolojik verileri matematiksel modellerle işleyerek topolojik ve diferansiyel analiz yöntemleri üzerinden hücre yapısındaki değişimleri inceleyebiliyor. Bu sayede sadece görüntü analizi değil, aynı zamanda tedavi süreçlerine yönelik dijital karar destek mekanizmaları da sunabiliyor. Projenin bu yönü, yapay zekâ ile tıp alanının kesişiminde dikkat çeken örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
“ONCOMathRIX” tanı ve tedaviye destek sunuyor
Geliştirilen ONCOMathRIX sistemi, histopatolojik görüntüler üzerinde çalışarak verilerdeki gürültüyü azaltıyor ve bu görüntüleri ısı haritalarına dönüştürüyor. Bu sayede böbrek kanserinde evreleme yapılmasına ve hastalığın ilerleme durumunun daha net analiz edilmesine katkı sağlıyor. Sistem, elde edilen veriler doğrultusunda kişiselleştirilmiş tedavi seçeneklerinin oluşturulmasına da yardımcı oluyor. 537 açık kaynak veri seti üzerinde test edilen projenin yüksek doğruluk oranına ulaşması, sistemin güvenilirliğini artıran önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Aynı zamanda patoloji uzmanlarının iş yükünü azaltmayı hedefleyen proje, bir karar destek sistemi olarak kullanılabilecek potansiyel taşıyor.
Patent ve bilimsel yayın süreci devam ediyor
Melek Öztürk, proje kapsamında marka tescilinin alındığını, patent sürecinin ise devam ettiğini belirtti. Fikri ve sınai mülkiyet haklarına yönelik başvuruların revize edildiği, çalışmanın akademik boyutunun da güçlendirildiği aktarıldı. Öztürk ayrıca proje ile ilgili bilimsel bir makale hazırlığının sürdüğünü ifade ederek, hedefinin yalnızca akademik başarı elde etmek olmadığını, aynı zamanda kanser hastalarının ve yakınlarının yaşadığı zorluklara çözüm sunmak olduğunu vurguladı.
Akademik çevrelerden destek ve değerlendirme
Projeye danışmanlık veren Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kubilay Doğan Kılıç, çalışmanın bilimsel açıdan önemli bir boşluğu tespit ettiğini ve öğrencinin bu alanda ciddi bir yaklaşım ortaya koyduğunu ifade etti. Yapay zekâ ve görüntü işleme teknolojilerinin tıpta giderek daha fazla kullanılacağını belirten Kılıç, bu tür projelerin gelecekte kişiselleştirilmiş tıp uygulamalarına katkı sağlayacağını söyledi. Okul yönetimi ve öğretmenler de Melek Öztürk’ün elde ettiği başarının Türkiye’de örnek teşkil ettiğini belirterek, öğrencinin azmi ve disiplininin dikkat çekici olduğunu dile getirdi.