1896 yılında Fransa’da kurulan Pathé Frères, kısa süre içinde sinema filmleri üretip gösteren, taşınabilir projeksiyon ve gezici ekipmanlarıyla ünlü bir şirket hâline geldi. İzmir’de 1900’lerin başında, Pathé Frères’in gezici film ekipleri ilk gösterimlerini gerçekleştirdi. Bu gösterimler, genellikle açık alanlar, kafeler ve tiyatro salonları gibi halka açık mekanlarda yapıldı ve İzmir halkı için sinemayla tanışma fırsatı sundu.
O dönemde gösterilen filmler çoğunlukla kısa Fransız yapımı sessiz filmlerdi; toplumsal yaşamdan, seyahatlerden ve doğa olaylarından kesitler sunan bu filmler, İzmir halkını hem eğlendiriyor hem de bilgilendiriyordu.
Sinemanın İzmir kültürüne girişi
Pathé Frères’in gösterimleri, sadece film sağlamakla kalmadı; aynı zamanda ilk kalıcı sinema salonlarının kurulmasına dolaylı destek verdi. 1910’ların başında İzmir’in Konak, Karşıyaka ve Alsancak bölgelerinde açılan ilk salonlar, Pathé Frères’in sağladığı taşınabilir projeksiyon ve film kütüphanesi ile donatıldı.
Bu salonlarda gösterilen filmler, sadece eğlence aracı değildi; İzmirli izleyiciler, dünyayı yeni gözlerle görme fırsatı buluyordu. Tarihçiler, Pathé Frères’in bu erken dönem katkısını, İzmir’de modern kültürel yaşamın şekillenmesinde kritik bir adım olarak değerlendiriyor.
1920’lere gelindiğinde İzmir’de birden fazla kalıcı sinema salonu faaliyete geçti. Pathé Frères’in öncülüğünde başlayan bu süreç, şehirde sinema kültürünün kök salmasını ve halkın yeni sanat formuna adapte olmasını sağladı. Fransız yapımı filmlerin yanı sıra, ilerleyen yıllarda Amerikan ve İtalyan filmleri de İzmir salonlarında gösterilmeye başlandı.
Bugün İzmir’de sinema kültürü, Pathé Frères’in gezici film gösterimleri ve ilk salon katkıları sayesinde temellerini atmış olarak kabul ediliyor. Tarihçiler, İzmir’in sinema tarihinin, sadece eğlence değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir dönüşüm aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.