Emeklilerin geçim sıkıntısı nedeniyle çalışmak zorunda kalmaları tartışılırken, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG), İstanbul Planlama Ajansı (İPA) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri Türkiye genelinde olduğu gibi İzmir’de de yaşlı yoksulluğunun ulaştığı boyutu gözler önüne serdi. Son 15 ayda 65 yaş üzerindeki en az 145 işçinin çalışırken hayatını kaybettiği bildirildi.
Yaşlı nüfus artıyor, yoksulluk derinleşiyor
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2020 yılında 7,9 milyon olan yaşlı nüfus, 2025’te yüzde 20,5 artarak 9,5 milyonu aştı. Ancak artan yalnızca nüfus değil. Verilere göre yaşlıların yüzde 22,8’i, yani yaklaşık 2,1 milyon kişi yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor.
Bu durum, yaşlılık döneminin dinlenme değil geçim mücadelesiyle geçtiğini ortaya koyuyor.
1 milyondan fazla yaşlı çalışıyor
TÜİK verilerine göre yaşlı nüfusun işgücüne katılım oranı 2020’de yüzde 10 iken 2024’te yüzde 13,1’e yükseldi. Bu oran, 65 yaş üstünde 1 milyondan fazla kişinin aktif olarak çalıştığını gösteriyor. Öte yandan yaşlı işsizlik oranı da artış göstererek yüzde 2,7’den yüzde 2,9’a çıktı.
En riskli sektörlerde çalışıyorlar
Çalışan yaşlıların yüzde 57,7’si tarım sektöründe yer alırken, önemli bir kısmı inşaat ve sanayi gibi yüksek riskli alanlarda çalışıyor. İSİG verileri, yaşlı işçilerin yalnızca çalışmak zorunda kalmadığını, aynı zamanda güvencesiz ve ağır koşullarda hayatını kaybettiğini ortaya koyuyor.
Örnek vakalar dikkat çekiyor
Verilere yansıyan bazı olaylar, yaşlı işçilerin karşı karşıya olduğu riskleri somutlaştırıyor:
- 75 yaşındaki bir taksi şoförü, İzmir Karşıyaka’da görev başında fenalaşarak hayatını kaybetti.
- 71 yaşındaki bir işçi, Yozgat’ta çalıştığı inşaatın altıncı katından düştü.
- 67 yaşındaki bir bekçi, Tekirdağ’da çalıştığı fabrikada ölü bulundu.
- 66 yaşındaki bir orman işçisi, Düzce’de üzerine ağaç devrilmesi sonucu yaşamını yitirdi.
İPA: Her 10 yaşlıdan 4’ü geçinemiyor
İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) araştırması, büyükşehirlerdeki tabloyu daha da ağırlaştırıyor. Araştırmaya göre yaşlıların yüzde 38,2’si geçinemediğini belirtirken, yüzde 36,8’i yeterli beslenemediğini ifade ediyor. Maddi yetersizlikler nedeniyle ilacını alamayanların oranı yüzde 22,7’ye, doktora gidemeyenlerin oranı ise yüzde 20,6’ya ulaşıyor.
Türkiye, eşitsizlikte üst sıralarda
OECD verilerine göre Türkiye, 65 yaş üstü nüfusta gelir eşitsizliğinin en yüksek olduğu 5 ülke arasında yer alıyor. TÜSİAD’ın araştırmasına göre ise Türkiye, yaşlı mutluluğu sıralamasında 143 ülke arasında 98’inci sırada bulunuyor.
“Zorunlu mesai” gerçeği
Uzmanlara göre ortaya çıkan tablo, emeklilik sisteminin yetersizliği ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle yaşlıların çalışmaya mecbur kaldığını gösteriyor. Yaşlı nüfusun artmaya devam ettiği Türkiye’de, sosyal politikaların güçlendirilmemesi halinde bu tablonun daha da ağırlaşabileceği ifade ediliyor.