Raporda, İzmir’de konut sorununun yalnızca arz-talep dengesiyle açıklanamayacak kadar büyüdüğü vurgulanırken, sosyal konut üretimi, kira destek mekanizmaları ve ilçelere özel planlama politikalarının zorunlu hale geldiği ifade edildi.
347 bin hane barınma maliyetini karşılamakta zorlanıyor
Araştırmaya göre 2024 yılı itibarıyla İzmir’de 347 bin hane barınma maliyetlerini karşılamakta güçlük çekiyor. Bu sayının mevcut eğilimler doğrultusunda 2050 yılına kadar 540 bine çıkacağı öngörülüyor.
Raporda ayrıca her altı haneden birinin çok boyutlu konut yoksunluğu yaşadığı belirtilirken, kiracılar, düşük gelir grupları ve genç hanelerin bu durumdan en fazla etkilenen kesimler olduğu kaydedildi. Yüksek kira bedelleri, sağlıksız yapı stoku ve enerji yetersizliği, barınma krizini daha da derinleştiren unsurlar arasında gösterildi.
“Isınamayan kent” vurgusu
İZKA raporunda dikkat çeken başlıklardan biri de enerji yoksulluğu oldu. İzmir’de her yedi haneden birinin yeterli ısınma imkânına sahip olmadığı, bunun da “gizli enerji yoksulluğu” olarak tanımlandığı ifade edildi.
Kentte bir yandan küçük hane yapısına rağmen büyük konut üretiminin sürdüğü, diğer yandan mevcut konut stokunun değişen demografik yapıyla uyumsuz hale geldiği belirtildi.
1 milyon 365 bin konut ihtiyacı
Rapora göre İzmir’de önümüzdeki 25 yılda yaklaşık 985 bin yeni hane oluşacak, aynı dönemde 380 bin konut ise dönüşüm sürecine girecek. Bu hesaplamalar doğrultusunda toplam konut ihtiyacının 1 milyon 365 bine ulaşacağı öngörülüyor.
Mevcut üretim hızının bu ihtiyacı karşılamaktan uzak olduğu belirtilirken, özellikle Karabağlar, Konak, Bayraklı, Gaziemir, Bornova, Torbalı, Menemen, Urla ve Kemalpaşa ilçelerinin konut açığını en yoğun hissedecek bölgeler arasında yer aldığı ifade edildi.
Sosyal konut açığı büyüyor
Araştırmada ayrıca İzmir’de 85 bin hanenin acil sosyal konut ihtiyacı bulunduğu, bu sayının 2050’ye kadar 118 bine yükselebileceği aktarıldı. Sosyal konut eksikliğinin özellikle dar gelirli kesimler için ciddi bir risk oluşturduğu vurgulandı.
İkinci konutlar fiyatları etkiliyor
Raporda kıyı ilçelerinde artan ikinci konutların, pandemi sonrası uzaktan çalışma alışkanlıklarıyla birlikte kalıcı yaşam alanına dönüşmeye başladığına dikkat çekildi. Resmi kullanım verileri ile gerçek kullanım arasındaki farkın konut piyasasında fiyatları yukarı yönlü etkilediği belirtildi.
İZKA, konut krizinin çözümü için sadece inşaat üretiminin değil, sosyal politikalarla desteklenen bütüncül bir yaklaşımın zorunlu hale geldiğini vurguladı.