Diplomatik temsilciliklerin durumu yeniden tartışılıyor
İsrail basınında da yer alan iddialara göre İstanbul Başkonsolosluğu’nun kapatılması seçeneği son dönemde yeniden gündeme geldi. İsrailli yetkililer arasında özellikle güvenlik ve maliyet başlıklarının öne çıktığı belirtiliyor. Bazı yetkililerin uzun süredir aktif kullanılmayan binaların ciddi ekonomik yük oluşturduğunu savunduğu aktarılıyor. Buna karşılık bazı diplomatların ise İstanbul’daki temsilciliğin kapatılmasının ilerleyen yıllarda diplomatik açıdan geri dönüşü zor bir adım olabileceği yönünde uyarılarda bulunduğu ifade ediliyor. İstanbul’daki başkonsolosluk binasında 7 Ekim 2023 sonrası İsrailli diplomatların büyük bölümünün geri çekildiği biliniyor. Aynı süreçte Ankara’daki büyükelçilikte de diplomatik kadroların fiilen ülkeden ayrıldığı belirtiliyor. Şu anda her iki temsilcilikte ağırlıklı olarak Türk çalışanların görev yaptığı ifade ediliyor.
7 Ekim sonrası ilişkiler yeniden sertleşti
Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e yönelik saldırısının ardından Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir kırılma yaşandı. Gazze’ye yönelik operasyonların başlamasıyla birlikte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail hükümetine yönelik sert açıklamalar yaptı. Erdoğan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nu uluslararası kamuoyu önünde ağır ifadelerle eleştirirken, Gazze’de yaşananları “soykırım” olarak nitelendirdi. Ankara yönetimi daha sonra İsrail ile ticari ilişkilerin tamamen durdurulduğunu açıkladı. Türkiye, 2 Mayıs 2024 tarihinden itibaren İsrail ile ithalat ve ihracat işlemlerinin askıya alındığını duyurdu. Türk hükümeti yalnızca İsrail işgali altındaki Filistin topraklarına yönelik ticaretin bu kapsam dışında tutulduğunu belirtti.
Konsolosluk çevresindeki güvenlik endişeleri dikkat çekiyor
İstanbul’daki İsrail Başkonsolosluğu çevresinde yaşanan güvenlik olaylarının da tartışmaları etkilediği belirtiliyor. Başkonsolosluk binası yakınlarında 7 Nisan’da silahlı saldırı düzenlenmiş, olayın ardından güvenlik önlemleri artırılmıştı. Saldırıyı üstlenen herhangi bir örgüt olmazken, İsrailli yetkililer olaydan “dini istismar eden bir terör örgütünü” sorumlu tutmuştu. İsrail basınında yer alan haberlerde Türkiye’ye atanan bazı İsrailli diplomatların geçici olarak Bulgaristan’da görev yaptığı da öne sürüldü. Yerel çalışanların ise uzun süredir uzaktan çalışma modeliyle faaliyetlerini sürdürdüğü ifade edildi.
Türkiye-İsrail ilişkilerinde inişli çıkışlı süreç
Türkiye, 1949 yılında İsrail’i tanıyan ilk Müslüman ülkelerden biri olmuştu. Ancak iki ülke arasındaki ilişkiler yıllar içinde zaman zaman ciddi krizlerle karşı karşıya kaldı. Özellikle 2010 yılında Gazze’ye insani yardım götüren Mavi Marmara Baskını sonrası ilişkiler büyük ölçüde bozulmuştu. İsrail askerlerinin müdahalesi sonucu dokuz aktivistin hayatını kaybetmesi Ankara-Tel Aviv hattında uzun süreli diplomatik krize yol açmıştı. Taraflar 2016 yılında ilişkileri yeniden normalleştirme yönünde adım atsa da Gazze merkezli gelişmeler ve bölgesel gerilimler nedeniyle ilişkiler tekrar sertleşti. Son dönemde Gazze’ye yardım götürmeye çalışan uluslararası filoların İsrail tarafından engellenmesi de tansiyonu artıran başlıklardan biri oldu. İsrail donanmasının Marmaris çıkışlı yardım filosunu durdurması, iki ülke arasındaki siyasi gerilimin yeniden yükseldiği yorumlarına neden oldu.