Aralarında eski üst düzey askeri hukukçuların da bulunduğu beş eski ABD’li yetkili, Pentagon’u İran’daki bir okulda çok sayıda çocuğun öldüğü saldırıya ilişkin olası ABD rolünü açıklamamakla eleştirdi. Yetkililer, olayın üzerinden aylar geçmesine rağmen temel bilgilerin kamuoyuyla paylaşılmamasını “alışılmadık derecede şeffaflıktan uzak” olarak değerlendirdi. Eski askeri hukukçular, bu düzeyde bir olayda ABD’nin genellikle çok daha hızlı ve detaylı açıklama yaptığını vurguladı.
Saldırıda yüzlerce ölü iddiası
İranlı yetkililere göre 28 Şubat’ta Minab kentinde bir ilkokula isabet eden füze saldırısında 110’u çocuk olmak üzere toplam 168 kişi hayatını kaybetti. Saldırının, ABD-İsrail tarafından başlatıldığı öne sürülen ilk dalga operasyonlar sırasında gerçekleştiği iddia ediliyor. ABD basınında yer alan bazı haberlerde ise, Amerikan askeri soruşturmacıların saldırıda okulun yanlışlıkla vurulmuş olabileceğini değerlendirdiği ancak kesin bir sonuca ulaşılmadığı aktarıldı. Pentagon ise tüm sorulara yalnızca “olay soruşturma altında” yanıtını vermekle yetiniyor. Eski ABD Hava Kuvvetleri hukukçusu Yarbay Rachel E. VanLandingham, mevcut yaklaşımın geçmiş uygulamalardan belirgin biçimde ayrıldığını söyledi. VanLandingham, önceki yönetimlerin benzer durumlarda çok daha hızlı şekilde en azından “olası sorumluluk” değerlendirmesi yaptığını ifade etti. Eski yetkili, açıklama eksikliğinin yalnızca şeffaflık sorunu değil, aynı zamanda “tekrarının önlenmesine dair kamu taahhüdü eksikliği” olduğunu savundu.
Trump’ın açıklamaları ve çelişkiler
ABD Başkanı Donald Trump, saldırı sonrası yaptığı açıklamalarda İran’ı suçlamış ancak somut kanıt sunmamıştı. Daha sonraki değerlendirmelerinde ise olayla ilgili net bilgiye sahip olmadığını söylemişti. ABD Savunma Bakanlığı ise saldırının hedefi, kullanılan mühimmat ve operasyon zinciri hakkında sorulan sorulara yanıt vermeyi reddetti. Pentagon’un sivil zararları inceleyen eski danışmanlarından Wes Bryant, mevcut durumun teknik olarak bir soruşturma başlatılması için
“ABD’nin sorumluluk ihtimalini zaten kabul ettiği anlamına gelebileceğini”
söyledi. Bryant’a göre normalde Pentagon, benzer olaylarda çok daha hızlı şekilde sorumluluğu kabul edip kamuoyuna bilgi veriyor. Bir başka eski savunma yetkilisi ise olayın karmaşık olmadığını, buna rağmen “olağandışı bir sessizlik” yaşandığını ifade etti. Demokrat Partili bazı Kongre üyeleri, Pentagon’a saldırıyla ilgili çok sayıda yazılı soru yöneltti ancak yanıt alamadı. Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Adam Smith, verilen tek yanıtın “soruşturma sürüyor” olması nedeniyle süreci “yetersiz ve kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Cumhuriyetçi bazı isimler ise kamuya açık yorum yapmaktan kaçındı. BBC’nin incelediği geçmiş olaylarda ABD’nin çok daha hızlı şekilde açıklama yaptığı görülüyor.
- 2021 Kabil saldırısı: ABD, günler içinde hata ihtimalini kabul etmişti.
- 2015 Kunduz hastane saldırısı: 5 gün içinde üst düzey açıklama yapılmıştı.
- 1991 Bağdat el-Amiriyah saldırısı: ABD, sivillerin öldüğünü kısa sürede kabul etmişti.
Uzmanlara göre bu vakalarda Pentagon’un şeffaflık düzeyi, Minab olayına kıyasla oldukça yüksekti. Bazı eski yetkililer, yönetimin sessizliğinin Trump’ın İran’ı suçlayan açıklamalarıyla çelişmemek adına tercih edilmiş olabileceğini öne sürüyor. Ancak bu iddia başka uzmanlar tarafından “aşırı yorum” olarak değerlendiriliyor. BM heyetinin bölgeye erişim talebinin reddedildiği belirtilirken, olay yerinde bağımsız inceleme yapılamadığı için iddiaların doğrulanması da zorlaşıyor. Uzmanlar, soruşturma devam ederken bile ABD’nin daha açık bir iletişim kurması gerektiğini savunuyor.