Deloitte tarafından hazırlanan "Kendi Koşullarında İlerleme" başlıklı rapor, genç kuşakların iş hayatına, kariyere ve yaşam tercihlerine ilişkin değişen yaklaşımlarını ortaya koydu. 44 ülkeden 14 bin 384 Z kuşağı ve 8 bin 211 Y kuşağı temsilcisinin katıldığı araştırmaya göre, ekonomik koşullar gençlerin önemli yaşam kararlarında belirleyici hale geldi. Raporda, gençlerin hızlı yükselme hedefinden çok istikrar, beceri gelişimi ve kişisel refahı önceliklendirdiği belirtildi.
Gençlerin yarısından fazlası önemli kararlarını erteliyor
Araştırmaya göre Z kuşağının yüzde 55'i, Y kuşağının ise yüzde 52'si evlilik, çocuk sahibi olma, iş kurma veya eğitim hayatına devam etme gibi önemli kararlarını finansal öncelikleri nedeniyle ertelediğini ifade etti. Bütçe yönetimi ve uzun vadeli finansal planlama genç kuşakların en önemli gündemlerinden biri olurken, konut sahibi olma da öne çıkan başlıklardan biri oldu. Z kuşağının yüzde 53'ü ve Y kuşağının yüzde 45'i, önümüzdeki 12 ay içinde kişisel finansal durumlarının iyileşeceğini düşündüğünü belirtti.
Kariyerde hızlı yükseliş yerine istikrar tercih ediliyor
Araştırma, genç çalışanların kariyer anlayışında da değişim yaşandığını gösterdi. Z kuşağının yüzde 44'ü, Y kuşağının ise yüzde 46'sı kariyerlerinde istikrarlı ilerlemeyi tercih ettiğini söyledi. Hızlı terfi, unvan değişikliği ve yüksek ücret artışına dayalı tempolu kariyer modelini tercih edenlerin oranı ise daha düşük kaldı. Bu yaklaşımı benimseyenlerin oranı Z kuşağında yüzde 25, Y kuşağında yüzde 21 olarak ölçüldü. Genç çalışanların liderlik pozisyonlarına ilgisi devam ederken, bu rollerin getirdiği stres ve sorumluluklar önemli bir çekince olarak öne çıktı.
Liderlikte stres ve tükenmişlik endişesi öne çıktı
Liderlik görevlerini öncelikli kariyer hedefi olarak görmeyen katılımcılar arasında en büyük gerekçe stres ve tükenmişlik oldu. Bu nedenle liderlik rolünden uzak duranların oranında; stres ve tükenmişlik kaygısı Z kuşağında yüzde 50, Y kuşağında yüzde 49 olarak belirlendi. Aşırı sorumluluk alma endişesi ise Z kuşağında yüzde 50, Y kuşağında yüzde 48 oranında görüldü. İş-yaşam dengesi konusundaki kaygılar da gençlerin kariyer tercihlerini etkileyen faktörler arasında yer aldı.
Yapay zeka iş hayatının önemli parçası haline geldi
Raporda yapay zekanın genç çalışanların günlük iş süreçlerinde giderek daha fazla kullanıldığı belirtildi. Z ve Y kuşaklarının yüzde 74'ü, işlerinde yapay zekadan belirli ölçüde yararlandığını ifade etti. Katılımcılar yapay zekayı yalnızca iş verimliliğini artırmak için değil; gelişim fırsatlarını keşfetmek, kariyer tavsiyesi almak ve işle ilgili stresle başa çıkmak amacıyla da kullandığını belirtti. Buna karşın çalışanların önemli bir bölümü, iş yerlerindeki yapay zeka araçlarının ve eğitim imkanlarının geliştirilmesi gerektiğini düşünüyor. Z kuşağının yüzde 62'si, Y kuşağının ise yüzde 60'ı kullanılan yapay zeka sistemlerinin iyileştirilebileceği görüşünde.
Dijital yorgunluk ve tükenmişlik devam ediyor
Araştırmada genç kuşakların ruh sağlığına ilişkin veriler de dikkat çekti. Ruh sağlığını "iyi" veya "çok iyi" olarak değerlendirenlerin oranı yükselse de tükenmişlik hissinin devam ettiği görüldü. Z kuşağının yüzde 48'i, Y kuşağının ise yüzde 45'i zaman zaman tükenmişlik yaşadığını söyledi. Dijital yorgunluk yaşadığını belirtenlerin oranı ise Z kuşağında yüzde 58, Y kuşağında yüzde 54 oldu.
İş yerindeki sosyal bağlar bağlılığı artırıyor
Araştırmaya göre iş yerindeki anlam duygusu ve sosyal ilişkiler, genç çalışanların kuruma bağlılığında önemli rol oynuyor. Z kuşağının yüzde 96'sı, Y kuşağının ise yüzde 97'si yaptıkları işte anlam bulmanın memnuniyet ve refah açısından kritik olduğunu belirtti. İş yerinde yakın bir arkadaşı bulunan çalışanların kurumda daha uzun süre kalma eğiliminin arttığı görüldü. Yakın çalışma arkadaşı bulunan Y kuşağı çalışanlarında beş yıldan fazla aynı kurumda kalma isteği yüzde 61'e çıkarken, bu oran yakın arkadaşı olmayanlarda yüzde 43'te kaldı.
Genç kuşaklar başarı tanımını yeniden şekillendiriyor
Deloitte Türkiye İnsan Kaynakları Yönetimi Hizmetleri Lideri İlksen Keleş, genç kuşakların kariyer hedeflerinden vazgeçmediğini ancak başarı anlayışlarını değiştirdiğini belirtti. Keleş, ekonomik ve teknolojik dönüşümün gençlerin kariyer tercihlerini yeniden değerlendirmesine neden olduğunu ifade ederek, "Z ve Y kuşakları, uzun vadede değer yaratacak tercihlere yöneliyor, beceri gelişimine, istikrara ve refaha öncelik veriyor" değerlendirmesinde bulundu. Gençlerin liderlik sorumluluğunu tamamen reddetmediğini belirten Keleş, çalışma ortamlarında esneklik, çalışan refahı ve anlamlı katkı sağlayan modellerin daha fazla önem kazandığını aktardı.