Türkiye ile ABD arasındaki savunma diplomasisinin en önemli başlıklarından biri olan CAATSA yaptırımları ve F-35 programına dönüş sürecinde gözler yeniden S-400 hava savunma sistemlerine çevrildi. Ankara ile Washington arasında yürütülen temaslarda farklı çözüm seçenekleri masaya gelirken, ABD tarafının yaptırımların kaldırılması için S-400 meselesinde somut bir adım beklediği belirtiliyor.
S-400'lerin geleceği yeniden gündemde
Rusya'dan satın alınan S-400 hava savunma sistemlerinin Türkiye envanterindeki konumu, iki ülke arasındaki en büyük anlaşmazlık başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Daha önce sistemlerin depolanması, aktif kullanılmaması veya belirli güvenlik mekanizmalarıyla muhafaza edilmesi gibi alternatifler değerlendirilmişti. Ancak Washington'un bu seçenekleri yeterli görmediği ve kendi güvenlik ile hukuki kriterlerini karşılayacak daha kapsamlı bir çözüm istediği ifade ediliyor.
Masada üçüncü ülkeye satış seçeneği var
Gazeteci Hande Fırat'ın aktardığı bilgilere göre Ankara, Washington ve Moskova arasında sürdürülen temaslarda yeni bir formül öne çıktı. Buna göre Amerikalı yetkililer, S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesi seçeneği üzerinde çalışıyor. Masadaki en güçlü ihtimalin ise sistemlerin Körfez bölgesindeki uygun bir ülkeye satılması olduğu belirtiliyor. Bu formülün hayata geçirilmesi halinde CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına yönelik sürecin hız kazanabileceği değerlendiriliyor.
Rusya'nın onayı kritik önem taşıyor
S-400'lerin üçüncü bir ülkeye devredilebilmesi için yalnızca Türkiye ve ABD'nin uzlaşması yeterli olmuyor. Türkiye ile Rusya arasında imzalanan satış sözleşmesindeki "son kullanıcı" maddesi nedeniyle sistemlerin başka bir ülkeye aktarılması için Moskova'nın onayı gerekiyor. İddialara göre Ankara bu konuda Rusya ile de temaslarını sürdürüyor ve Rus tarafının prensipte bu seçeneğe tamamen kapalı olmadığı ifade ediliyor.
F-35 ve CAATSA sürecini etkileyebilir
S-400 meselesinde uzlaşmaya varılması halinde Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 programına ilişkin yeni adımların atılması ihtimali de güçlenebilir. Ancak sürecin hem ABD Kongresi'ndeki yasal düzenlemeler hem de Türkiye, ABD ve Rusya arasında yürütülecek diplomatik müzakerelerin sonucuna bağlı olduğu değerlendiriliyor. Şimdilik taraflardan üçüncü ülkeye satış formülüne ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değil.