CHP'nin kurucu kodları

Abone Ol

Cumhuriyet Halk Partisi, Türkiye’nin en eski siyasi partisi. Kuruluş süreci, Kurtuluş Savaşı yıllarında başlamıştır.

4-11 Eylül 1919 tarihlerinde toplanan Sivas Kongresi, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri’nin birleştirilmesiyle partinin örgütsel temelini oluşturmuştur. Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğindeki bu kongre, sonraki siyasi yapı için önemli bir kilometre taşı sayılır.9 Eylül 1923 tarihinde “Halk Fırkası” adıyla resmen kurulmuştur. Bu tarihte parti tüzüğü hazırlanmış ve faaliyetlerine başlamıştır. Cumhuriyet’in ilanından kısa süre önce kurulan parti, milletin egemenliğine dayalı bir yönetim anlayışını benimsemiştir. 1924 yılında isim değiştirerek “Cumhuriyet Halk Fırkası” adını almıştır.1935 yılındaki Dördüncü Büyük Kurultay’da parti, “Cumhuriyet Halk Partisi” (CHP) adını resmen benimsemiş ve altı ok ilkelerini (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık) tüzüğüne dâhil etmiştir. Bu ilkeler, partinin temel ideolojik çerçevesini oluşturmuştur.1923-1950 yılları arasında CHP, Türkiye’de tek parti olarak iktidarda kalmıştır. Bu dönemde Cumhuriyet’in temel kurumları kurulmuş, laiklik ve modernleşme reformları gerçekleştirilmiştir. 1950 genel seçimlerinde Demokrat Parti’nin zaferiyle iktidarı bırakmış ve çok partili siyasi hayatın muhalefet partisi konumuna geçmiştir.12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında, 16 Ekim 1981 tarihinde tüm siyasi partilerle birlikte kapatılmıştır. 1980’li yıllarda çeşitli isimler altında faaliyet gösteren kadrolar, 9 Eylül 1992 tarihinde Deniz Baykal önderliğinde CHP’yi yeniden kurmuştur. Bu tarih, partinin resmî kuruluşunun 69. yıl dönümüne denk gelmiştir.Bugün CHP, 1923 resmî kuruluş tarihine göre 102 yaşındadır. Parti, tarih boyunca altı ok ilkelerini temel aldığını belirtmekte, ancak bu ilkelerin yorumu dönemlere göre farklılaşmıştır. Kuruluş süreci, hem Kurtuluş Savaşı’ndaki millî mücadeleyle hem de Cumhuriyet’in inşasıyla doğrudan bağlantılıdır.Bu bilgiler, resmî tarih kayıtları ve parti arşivlerine dayanan genel kabul görmüş tarihsel verilerden oluşmaktadır. CHP’nin kuruluş yılları, Türkiye siyasi tarihinin temel unsurlarından biri olmaya devam etmektedir.