Uluslararası piyasalarda buğday fiyatları, artan arz endişeleri ve küresel ticaretteki belirsizliklerin etkisiyle son iki yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğdayın kile fiyatı 7,0850 dolara kadar yükselirken, gün sonunda 7,03 dolar seviyelerinde dengelendi. Rusya-Ukrayna hattındaki gelişmeler, Karadeniz üzerinden yapılan tahıl sevkiyatlarına yönelik riskleri artırırken, büyük ihracatçı ülkelerdeki üretim beklentilerinin zayıflaması da fiyatlardaki yükselişte etkili oldu.
Karadeniz’deki gelişmeler piyasaları hareketlendirdi
Rusya ve Ukrayna’nın küresel buğday ticaretindeki önemli konumu, bölgedeki her gelişmenin yakından izlenmesine neden oluyor. Rusya’nın Azak Denizi ve Kavkaz limanlarında uyguladığı erişim kısıtlamaları ile Ukrayna’nın liman altyapısına yönelik saldırılar, tahıl akışına ilişkin soru işaretlerini artırdı. Dünyanın en büyük tahıl ihracatçıları arasında bulunan iki ülkede yaşanabilecek olası aksaklıkların, uluslararası piyasalarda arz endişelerini güçlendirebileceği belirtiliyor. Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyat kapasitesindeki değişimler, özellikle ithalatçı ülkelerin maliyet hesaplamalarında önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Commonwealth Bank Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, Karadeniz’deki ihracat kapasitesinde yaşanan sorunların fiyatlar üzerinde etkili olduğunu belirtti. Voznesenski, "Rusya'nın Azak Denizi'ndeki ihracat kapasitesindeki kısıtlamalar ve Ukrayna limanlarına yönelik hasarlar küresel buğday piyasasında yakından takip ediliyor" değerlendirmesinde bulundu.
Üretim beklentilerindeki düşüş fiyatları destekledi
Küresel buğday üretimine ilişkin tahminlerde yaşanan aşağı yönlü revizyonlar da piyasalardaki yükselişi destekleyen gelişmeler arasında yer aldı. Rusya’da 2026/2027 sezonu için hasat beklentisinin, güney bölgelerdeki verim kayıpları ve ekim alanlarındaki daralma nedeniyle azaltıldığı ifade edildi. ABD’de ise önemli tarım bölgelerinde etkili olan kuraklık nedeniyle buğday ekim alanlarının tarihi düşük seviyelere gerilediği bildiriliyor. Üretimde yaşanabilecek azalma ihtimali, arz tarafındaki baskıyı artırarak fiyat hareketlerini etkileyen faktörlerden biri oldu.
Hürmüz Boğazı riski ve artan maliyetler etkili oldu
Küresel enerji ve lojistik hatlarında yaşanan gelişmeler de tarım piyasalarını etkiliyor. ABD/İsrail-İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı çevresindeki taşıma risklerinin artması, özellikle gübre tedariki konusunda maliyet baskısı oluşturdu. Tarımda önemli girdilerden biri olan gübre fiyatlarındaki artışın, üretim maliyetlerini yükselterek buğday piyasasında yukarı yönlü baskı oluşturduğu belirtiliyor. Üreticilerin daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalması, gelecek dönem arz beklentileri açısından da yakından takip ediliyor.
Hava koşulları yeni riskleri beraberinde getiriyor
Dünya genelinde etkili olan aşırı hava olayları, buğday üretimine ilişkin beklentilerde belirleyici olmaya devam ediyor. Fransa’da yaşanan sıcak hava dalgasının yumuşak buğday rekoltesi üzerinde olumsuz etki oluşturabileceği öngörülüyor. Avustralya’da ise El Nino etkisiyle daha kurak hava koşullarının görülme ihtimali, üretim beklentileri açısından risk oluşturuyor. Dünyanın önemli buğday üreticilerinden biri olan Avustralya’daki olası verim kayıpları, küresel arz dengeleri açısından önem taşıyor.
Buğday fiyatları yüzde 38’den fazla yükseldi
Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğday, 2025 yıl sonuna kıyasla yüzde 38’in üzerinde değer kazanarak dikkat çekici bir yükseliş kaydetti. Kile fiyatı, Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine çıkarak piyasalardaki hareketliliği gözler önüne serdi. Piyasalarda Karadeniz’deki ihracat kapasitesi, üretim tahminleri, hava koşulları ve girdi maliyetleri bundan sonraki fiyat hareketleri açısından belirleyici başlıklar arasında izleniyor.