Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yer alan ve evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını öngören düzenlemenin iptali istemini reddetti. Yüksek Mahkeme, söz konusu uygulamanın nüfus idaresine ilişkin “idari ve teknik bir kayıt” niteliğinde olduğunu belirterek Anayasa’ya aykırılık bulunmadığına karar verdi.
AYM’nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Karara 5 üye ise karşı oy kullanarak düzenlemenin cinsiyete dayalı ayrımcılık içerdiğini ve kadını erkek eşe bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürdüğünü savundu.
Mahkemeden AYM’ye iptal başvurusu
İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir dava kapsamında Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan, “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün iptali için AYM’ye başvurdu.
Düzenlemenin devamında ise kocası ölen kadının, yeniden evlenmediği sürece ölen kocasının aile kütüğünde kalacağı, ancak talep etmesi halinde babasının kütüğüne dönebileceği belirtiliyor.
Başvuruda, kadının evlilik sonrasında kendi adına bağımsız bir nüfus kütüğüne sahip olmamasının cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu belirtildi. Ayrıca uygulamanın kadın ve erkek eş arasındaki eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürüldü.
AYM: “Teknik bir kayıt sistemi”
İptal istemini oy çokluğuyla reddeden AYM, nüfus kütüğünün kişilerin hukuki statüsünü belirleyen bir sistemden ziyade idare bünyesinde tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğunu değerlendirdi.
Mahkeme çoğunluğu, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının kadının somut bir menfaatine veya hukuki statüsüne doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığını belirtti.
Bu nedenle düzenlemenin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olmadığı sonucuna varıldı.
5 AYM üyesinden dikkat çeken karşı oy
Karara AYM’nin 5 üyesi ise katılmadı. Muhalefet şerhinde, düzenlemenin kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı ve haklı bir nedene dayanmayan farklı muamele oluşturduğu vurgulandı.
Karşı oy gerekçesinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadını erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürecek şekilde uygulanamayacağı ifade edildi.
AYM üyeleri, söz konusu düzenlemenin kadının bağımsız birey statüsünü zedelediğini, eşler arasındaki hukuki eşitliği gölgelediğini ve anayasal aile anlayışıyla bağdaşmadığını belirtti.
Muhalefet şerhinde ayrıca düzenlemenin insan onuru, eşitlik ilkesi ve uluslararası insan hakları hukuku standartlarıyla bağdaşmadığı savunuldu.