SGK’nın son dönemde uygulamaya aldığı risk odaklı denetim yaklaşımı çerçevesinde, ücret bildirimleri sektör ortalamalarıyla karşılaştırılıyor. Kurum, benzer pozisyonlardaki maaş seviyeleri, işyerlerinin ücret bordroları ve şirketlerin gelir–gider yapısını birlikte değerlendirerek gerçeğe aykırı ücret bildirimi ihtimalini inceliyor.
Yetkililerin verdiği bilgilere göre, uzun süre aynı çalışanı asgari ücrette gösteren, ancak faaliyet gösterdiği sektör ve şirketin mali yapısı itibarıyla bu beyanı desteklemeyen işyerleri “yüksek risk grubu” olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda denetimlerin artırılması hedefleniyor.
Geriye dönük prim ve ceza riski
Denetimler sonucunda, çalışanın fiilen daha yüksek ücret aldığı halde SGK’ya asgari ücret üzerinden bildirildiğinin tespit edilmesi halinde, işverenleri ciddi yaptırımlar bekliyor. Bu durumda:
Eksik bildirilen primler geriye dönük olarak tahakkuk ettirilebiliyor,
İdari para cezaları uygulanabiliyor,
İşverenin kayıt ve bordro düzeni ayrıntılı incelemeye alınabiliyor.
SGK uygulamalarında bu süreç yeni bir yasa değişikliğine dayanmıyor. Denetimler, mevcut mevzuat çerçevesinde risk analiz sistemleri ve veri karşılaştırmaları üzerinden yürütülüyor. Amaç; kayıt dışı uygulamaların önüne geçilmesi ve çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunması.
İşverenlere uyarı
SGK’nın denetim yaklaşımında, yalnızca ücret bildirimi değil; bu bildirimin sektör emsalleriyle ve şirketin ekonomik kapasitesiyle uyumu da dikkate alınıyor. Bu nedenle işverenlerin, ücret beyanlarını fiili duruma uygun şekilde yapmaları ve olası denetimlerde açıklanabilir, belgelenebilir bir bordro yapısına sahip olmaları önem taşıyor.
Artan denetimlerle birlikte, özellikle uzun yıllardır asgari ücret üzerinden bildirimi devam eden işletmeler için önümüzdeki dönemin daha dikkatli yönetilmesi gereken bir süreç olacağı değerlendiriliyor.