ABD ve Güney Kore’den araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, okullarda evrensel ücretsiz yemek uygulamasının öğrenci davranışları üzerinde dikkat çekici bir etkisi olabileceğini ortaya koydu. ABD Eğitim Bakanlığı Sivil Haklar Dairesi’nin 2011–2018 yılları arasında topladığı verilerin analiz edildiği araştırmada, geniş kapsamlı ücretsiz yemek programlarının uygulandığı okullarda disiplin cezalarında düşüş tespit edildi. Çalışma, özellikle okuldan uzaklaştırma (suspension) oranlarının azaldığını gösterdi. Araştırmacılar bu sonucun yalnızca beslenme değil, okul ortamındaki sosyal dengeyle de ilgili olabileceğini değerlendiriyor.
ABD verileri: Uzaklaştırma cezalarında düşüş
Araştırmaya göre evrensel ücretsiz yemek programlarının uygulandığı okullarda ilkokul öğrencilerinde uzaklaştırma cezaları yaklaşık %10 oranında azaldı. Ortaöğretim düzeyinde ise bu oran %6 olarak hesaplandı. Okuldan uzaklaştırma, öğrencilerin belirli sürelerle derslerden men edilmesini kapsayan bir disiplin uygulaması olarak biliniyor. Çalışma, özellikle düşük gelirli öğrenci oranının daha önce yüksek olduğu okullarda etkinin daha belirgin olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, bu durumun öğrenciler arasındaki eşitlik algısını güçlendirmiş olabileceğini belirtiyor.
Avrupa’da farklı uygulamalar dikkat çekiyor
Araştırma, ücretsiz okul yemeklerinin etkisini değerlendirirken Avrupa’daki farklı uygulamalara da dikkat çekti. Finlandiya, İsveç ve Estonya’da tüm öğrencilere okul yılları boyunca ücretsiz yemek sağlanırken, Letonya ve Litvanya’da bu uygulama yalnızca belirli sınıflarla sınırlı kalıyor. Danimarka ve Hollanda’da ise ülke çapında ücretsiz yemek programı bulunmuyor. Uzmanlara göre bu farklılıklar, eğitim politikalarında ülkeler arasındaki sosyal devlet yaklaşımını da yansıtıyor. Avrupa Birliği verilerine göre 2022 yılında çocukların yaklaşık %24,7’si yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaydı.
Uzmanlar: Sadece beslenme değil, okul iklimi etkileniyor
Kuzey Iowa Üniversitesi’nden araştırmacı Andres Cuadros-Meñaca, elde edilen bulguların ücretsiz yemek politikasının yalnızca beslenme değil, aynı zamanda okul ortamını iyileştiren bir araç olduğunu gösterdiğini ifade etti. Araştırmacılara göre öğrencilerin düzenli ve eşit şekilde yemek alabilmesi, okul içindeki davranış sorunlarını azaltabiliyor. Daha önce yapılan bazı çalışmalar net sonuçlar vermese de, yeni analizlerin daha geniş veri setleri sayesinde daha güçlü bulgular sunduğu belirtiliyor. Uzmanlar, bu tür sosyal politikaların eğitimde eşitlik açısından da önemli olabileceğini vurguluyor.