Yol kontrolleri sırasında durdurulan ticari araçların tüzel bir kişiliğe veya şirkete ait olduğu tespit edildiğinde, ekipler sürücünün sigorta durumu anlık olarak sorguluyor. Eğer direksiyon başındaki kişinin aktif bir SGK kaydı bulunmuyorsa, bu durum tutanak altına alınarak derhal Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildiriliyor. Plaka bilgisi, sürücü T.C. kimlik numarası, denetim yeri ve tarihi gibi kritik veriler SGK veri tabanıyla eşleştiriliyor. Tespit edilen usulsüzlükler neticesinde şirketlere ağır idari para cezaları uygulanırken, ilgili personelin sigorta girişleri kurum tarafından geriye dönük olarak resen gerçekleştiriliyor.
Ağır idari para cezaları
5510 sayılı Kanun kapsamında uygulanan cezai yaptırımlar, ihlalin türüne ve tekrarına göre işletmeleri sarsacak boyutlara ulaşıyor. İşçinin işe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi durumunda uygulanan iki asgari ücret tutarındaki 66 bin 60 liralık ceza, sadece başlangıç niteliği taşıyor. Eğer bir yıl içinde aynı durumun tekrarlandığı tespit edilirse, sigortasız her bir işçi için ceza miktarı asgari ücretin tam beş katına, yani 198 bin 180 liraya kadar yükseliyor.
Ekonomik yük ve riskler
Bunlara ek olarak, sigortasız personelin aylık prim hizmet belgesinde bildirilmemesi ve ücret bordrosunda yer almaması gibi nedenlerle her ay için on binlerce liralık ek cezalar birikiyor. Bu durum, işletmelerin mali yapısını ciddi şekilde sarsarken, toplamda devasa bir ekonomik yük oluşturuyor. Yalnızca idari para cezaları değil, olası kaza ve tazminat riskleri de şirketleri tehdit ediyor.
Cezalardan korunmanın yolu
Bu ağır yaptırımlardan muaf olmanın tek yolu, aracı kullanan şoförün sigortasının eksiksiz yapılmış olmasıdır. Araç kiralama durumlarında ise taraflar arasında yazılı ve ıslak imzalı bir kira sözleşmesinin bulunması, sorumluluğun kiracıya devredilmesi için yeterli görülüyor. Ancak en büyük risk, kaza anında ortaya çıkıyor. Kayıt dışı bir şoförün karıştığı kazalarda, yaralanma veya ölümle sonuçlanan durumlarda tüm maddi ve hukuki sorumluluk doğrudan ticari araç sahibine yükleniyor. Bu nedenle şirketler, sadece idari para cezalarıyla değil, aynı zamanda geri dönüşü olmayan tazminat davalarıyla da karşı karşıya kalabiliyor.