İtalya’nın Piemonte bölgesinde dağ kurtarma ekipleri, 66 yaşındaki tecrübeli dağcı ve ortopedi cerrahı Nicola Ivaldo’nun kaybolmasıyla zorlu bir arama sürecine girdi. Pazartesi günü işe gitmemesi üzerine ailesinin kayıp ihbarında bulunduğu Ivaldo’nun, Eylül 2024’te tek başına dağa çıktığı ve nereye gideceğini kimseye net olarak söylemediği öğrenildi.
Ekiplerin elindeki tek somut ipucu, Varaita Vadisi’ndeki Castello di Pontechianale köyüne park edilmiş aracıydı. Cep telefonundan alınan son sinyal de bu bölgeyi işaret ediyordu. Bu durum, arama alanının Cozie Alpleri’ndeki Monviso ve Visolotto zirvelerini kapsayan son derece geniş ve engebeli bir bölgeye yayılması anlamına geliyordu.
Yüzlerce kilometrelik patikalar, dik kayalık yüzeyler ve çok sayıda yarık, arama çalışmalarını güçleştirdi. İyi hava koşullarına rağmen popüler yürüyüş rotalarında Ivaldo’yu gören olmaması, deneyimli dağcının daha izole bir güzergâh seçmiş olabileceğini düşündürdü. Yaklaşık 50 kurtarma görevlisi ve helikopter destekli hava aramaları sonuçsuz kaldı. Eylül sonunda kar yağışının başlamasıyla birlikte, Ivaldo’yu sağ bulma umudu kalmadı ve çalışmalar durduruldu.
Bu kez devreye yapay zeka girdi
Aylar sonra, Temmuz 2025’te karların erimesiyle arama çalışmaları yeniden başlatıldı. Bu kez kurtarma ekipleri farklı bir yönteme başvurdu: Yapay zeka destekli görüntü analizi.
İHA’larla çekilen binlerce yüksek çözünürlüklü fotoğraf, dağların kayalık bölgelerinde ve yarıklarda insan gözünün kolayca kaçırabileceği detayları tarayabilen bir yazılımla analiz edildi. Sadece beş saat içinde, yapay zeka ekiplerin yoğunlaşması gereken olası noktaları belirledi.
Kötü hava koşulları kısa süreli bir gecikmeye yol açsa da, üç gün sonra Ivaldo’nun cansız bedeni Monviso’nun kuzey yamacında, 3 bin 150 metre yükseklikte bir yarıkta bulundu. Ceset, helikopterle bölgeden alındı.
Kırmızı kask belirleyici oldu
Piemonte Dağ ve Mağara Kurtarma Hizmetleri Sözcüsü Simone Bobbio, yazılımın tespit ettiği kritik detayın kırmızı bir nokta olduğunu söyledi. Bu noktanın, gölgede kalmasına rağmen Ivaldo’nun kaskının rengi olduğunu belirten Bobbio,
“Yapay zeka olmasaydı bu ayrıntıyı fark etmemiz çok zor olurdu”
dedi.
İnsan sezgisi olmadan teknoloji tek başına yeterli değil
İHA operatörü ve Torino dağ kurtarma ekibinin şefi Saverio Isola ise yapay zekanın fotoğrafları piksel piksel inceleyerek doğada olmaması gereken unsurları tespit ettiğini, ancak son kararın her zaman insan deneyimine dayandığını vurguladı. Yazılımın plastik atıklardan sıradışı kaya renklerine kadar pek çok anomaliyi işaretlediğini belirten Isola, bu verilerin dağcının olası rotalarıyla birlikte değerlendirildiğini aktardı.
Benzer yapay zeka sistemleri daha önce Polonya, Avusturya ve İskoçya’da da kayıp kişilerin bulunmasında kullanıldı. Ancak uzmanlar, yoğun bitki örtüsü, kötü hava koşulları ve karmaşık arazi yapılarının hâlâ ciddi sınırlamalar yarattığına dikkat çekiyor.
Araştırmacılar, yapay zekanın İHA’lara gerçek zamanlı entegre edilmesi ve daha hassas algoritmalarla desteklenmesi halinde, bu teknolojinin arama kurtarma operasyonlarında hayat kurtarıcı bir rol üstlenebileceği görüşünde birleşiyor.
Nicola Ivaldo için artık çok geçti. Ancak kardaki o tek kırmızı piksel, gelecekte kaybolan başka hayatların zamanında bulunabilmesi için umut verici bir işaret olarak kayda geçti.