AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan, öğrenci affı ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri kapsayan Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edildi.
Teklif; öğrenci affı, ek sınav hakkı, öğretim üyelerinin yaş haddine ilişkin düzenlemeler, vakıf üniversitelerine uygulanacak yaptırımlar, disiplin soruşturmaları, yabancı uyruklu uzmanlık öğrencileri, Teknoloji Transfer Ofisleri, güvenlik soruşturması ve üniversitelerin yeniden yapılandırılmasına kadar birçok başlığı kapsıyor.
Yabancı uyruklu uzmanlık öğrencilerine döner sermaye payı verilmeyecek
Teklifle, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da değişikliğe gidiliyor.
Buna göre, yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığına bağlı araştırma ve uygulama hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapanlara döner sermaye gelirinden pay verilmeyecek.
Öğretim üyelerinde yaş haddi düzenlemesi
Yükseköğretim Kanunu'nda yapılan değişiklikle, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak.
Bu süreler;
- Terfi,
- Birinci sınıfa ayrılma,
- Birinci sınıf olma
sürelerinin hesabında dikkate alınacak.
Ayrıca üyelerin yaş haddinin belirlenmesinde, üye seçilmeden önce bulundukları kadronun yaş haddi esas alınacak.
Düzenlemeye göre, yaş haddini dolduracak tarihten önce başvuru yapan ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan, üniversitelerce görevlerine devam etmeleri uygun görülenler, üniversitenin görüşü ve YÖK kararıyla emeklilik yaş haddini doldurduktan sonra 75 yaşını geçmemek şartıyla, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sözleşmelerle çalıştırılabilecek.
Bu kapsamda çalıştırılacak öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya üniversite bazında sınırlandırmaya ve uygulamaya ilişkin esasları belirlemeye YÖK yetkili olacak.
Ayrıca yaş haddinden dolayı sözleşmeli olarak çalışmaya devam eden öğretim üyelerinin kadrolu oldukları dönemde sahip oldukları özlük haklarının korunması ve fiili çalışmaya bağlı ödemelerde uygulama birliği sağlanması amaçlanıyor.
Türk Cumhuriyetlerinden davet alan akademisyenlere uzun süreli izin
Teklife göre, Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına;
- Üniversite yönetim kurulunun kararı,
- Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla
özlük hakları korunarak 3 yıla kadar aylıklı izin verilebilecek.
Uluslararası anlaşmalarla kurulan üniversiteler ile YÖK'ün taraf olduğu ikili anlaşmalar kapsamında yurt dışında açılan programlarda ise bu süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.
Son sınıf öğrencilerine iki ek sınav ve tekrar hakkı
Kanun teklifiyle azami öğrenim süresi sonunda mezun olamayan son sınıf öğrencilerine önemli bir hak tanınıyor.
İntörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları veya alamadıkları tüm teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek.
Teorik veya uygulamalı derslerini başarıyla tamamlamış olmasına rağmen;
- uygulamalı eğitime başlamayan,
- intörnlük eğitimini tamamlamayan,
- uygulamalı eğitimde başarısız olan
öğrencilere de eğitimlerini tamamlama imkânı sağlanacak.
Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyecek.
Uygulamalı eğitim ve intörnlük esaslarını belirleme yetkisi ise YÖK'e bırakılıyor.
Akademik sahteciliğe meslekten çıkarma cezası
Düzenlemeyle, kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz hazırlanan yayın ve çalışmaları;
- atama,
- yükselme,
- unvan,
- derece kazanımı
amacıyla kullananlara uygulanan meslekten çıkarma cezasının kapsamı genişletiliyor.
Buna göre yalnızca bu yayınları kullananlar değil;
- başkaları adına hazırlayanlar,
- bu fiillere aracılık edenler
de meslekten çıkarma cezasıyla karşı karşıya kalacak.
Disiplin soruşturmalarında yeni usuller belirlendi
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda disiplin soruşturmalarına ilişkin hükümler yeniden düzenleniyor.
Amaç, hukuki güvenlik, belirlilik ilkesi ve hukuki dinlenilme hakkının güçlendirilmesi.
Yeni düzenlemeye göre soruşturmacı tarafından gönderilecek ifadeye davet yazısında;
- hakkındaki iddialar açık şekilde belirtilecek,
- en az 7 günlük süre tanınacak,
- belirtilen süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmezse mevcut deliller doğrultusunda işlem yapılacağı bildirilecek.
Soruşturmacı elde edilen deliller doğrultusunda teklif hazırlayacak.
Disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından gönderilecek savunmaya davet yazısında ise;
- isnat edilen eylem,
- uygulanması öngörülen disiplin cezası,
- en az 7 günlük savunma süresi
açıkça belirtilecek.
Savunma yapılmaması halinde kişinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı bildirilecek. Ayrıca soruşturma evrakını inceleme hakkı da güvence altına alınacak.
Yan dal uzmanlarına ek ödeme artıyor
Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığındaki emsalleriyle aynı seviyeye getirilecek.
Ortak araştırma merkezlerinde görev yapan öğretim elemanları ise kendi üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine katkıları dikkate alınarak ek ödemeden yararlanmaya devam edecek.
Proje gelirleriyle alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve proje süresince ortak araştırma merkezi üniversitelerine tahsis edilebilecek.
Proje tamamlandıktan sonra bu taşınırların hangi üniversiteye devredileceğine ortak araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek.
Koordinatör üniversitenin değişmesi halinde ise ortak araştırma merkezinin borç, alacak ve nakit bakiyeleri yeni koordinatör üniversiteye devredilecek.
Komisyonda kabul edilen önergeyle birlikte, birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5'i, üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projeleri için merkezi yönetim bütçesinden ilgili üniversiteye aktarılacak.
Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversiteyle protokol yapmış olması halinde bu oran, görevlendirilen öğretim üyesi sayısına göre paylaştırılacak.
Uygulamanın usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak YÖK tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenecek.
Öte yandan komisyonda kabul edilen önergeyle, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesislerinden bilimsel araştırma projelerine aktarılacak döner sermaye payına ilişkin hüküm teklif metninden çıkarıldı.
Öğrenci affıyla üniversiteye dönüş imkânı
Teklifin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri öğrenci affı oldu.
Buna göre;
hazırlık sınıfı dahil olmak üzere;
- ön lisans,
- lisans tamamlama,
- lisans,
- lisansüstü
eğitim sırasında belirli istisnalar dışında ilişiği kesilen ve daha önce öğrenci affından yararlanmayan kişiler, başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine kaldıkları yerden devam edebilecek.
Vakıf Üniversitelerine yeni yaptırımlar geliyor
Kanun teklifiyle devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretime başlaması YÖK kararına bağlanıyor.
Faaliyete başlayan akademik birimlerden;
- fakülte,
- enstitü,
- yüksekokullar
Cumhurbaşkanı kararıyla,
- konservatuvar,
- meslek yüksekokulu,
- uygulama ve araştırma merkezleri
ise YÖK kararıyla kapatılabilecek.
Vakıf yükseköğretim kurumları için ise;
- uyarma,
- uyarma ve düzeltme isteme,
- yeni akademik birim açma taleplerinin askıya alınması,
- kontenjan kısıtlaması,
- öğrenci alımının durdurulması,
- faaliyet izninin geçici durdurulması,
- faaliyet izninin kaldırılması
gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Faaliyet izninin durdurulmasına neden olan eksikliklerin 3 yıl içinde giderilmemesi halinde üniversitenin faaliyet izni tamamen kaldırılacak.
Mali yapısı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek seviyeye gelen vakıf üniversiteleri ise garantör üniversiteye veya YÖK'ün uygun göreceği aynı ildeki devlet üniversitesine devredilecek.
Devralan üniversite öğrencilerin eğitim maliyetini devraldığı öğrenci ücretleri ve teminat hesabından karşılayacak, kamu kaynağı kullanılmayacak.
Teknoloji Transfer Ofisleri, üniversite devirleri ve güvenlik soruşturması
Teklifle Teknoloji Transfer Ofislerine (TTO) ilişkin de yeni düzenlemeler getiriliyor.
Üniversite yönetim kurulları, masrafların TTO sermayesinden karşılanması şartıyla Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hizmet buluşlarının hak sahipliğini TTO'ya devredebilecek.
Elde edilen gelirin;
- üçte biri üniversite döner sermayesine,
- en az üçte biri buluş sahibine,
- kalan kısmı ise TTO'ya aktarılacak.
Bu düzenleme yürürlüğe girmeden önce üniversiteler adına kayıtlı buluşlar için de geçerli olacak.
Teklifte ayrıca İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi ile Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi arasında akademik birimlerin devrine ilişkin geçiş hükümleri de yer alıyor.
Buna göre bütçe ödenekleri, laboratuvar donanımları, kadrolar ve öğrenciler belirlenen esaslara göre Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine aktarılacak.
İslami İlimler, Sağlık Bilimleri, İnsan ve Toplum Bilimleri, İletişim ve Turizm fakültelerindeki öğrenciler ile bazı lisansüstü programlardaki öğrenciler 2025-2026 eğitim öğretim yılı sonunda KSÜ'ye devredilecek.
Komisyonda kabul edilen önergeyle Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı Afşin Sağlık Yüksekokulu ile Göksun Uygulamalı Bilimler Yüksekokulunun kapatılmasına ilişkin hüküm tekliften çıkarıldı.
İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Elbistan Mühendislik Fakültesi kapatılacak. Buradaki öğretim elemanları aynı üniversitenin Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Fakültesine aktarılacak.
Elbistan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Elbistan Meslek Yüksekokulu, Türkoğlu Meslek Yüksekokulu ile ilgili öğrenci devirleri de 2025-2026 eğitim öğretim yılı sonunda gerçekleştirilecek.
Öğrencilerin talep etmesi halinde diplomaları kayıt yaptırdıkları tarihte bağlı bulundukları üniversite adıyla düzenlenebilecek. Bu konuda doğabilecek ihtilafları çözmeye YÖK yetkili olacak.
Ayrıca Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin Japonya Hükümeti veya Japon kuruluşlarından yatırım programına dahil olmaksızın dış finansman ve hibe alabilmesine Hazine ve Maliye Bakanı yetkili olacak.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda ise Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirilecek.
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'ndaki değişiklikle de hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar arasına yükseköğretim kurumlarında görev yapacak öğretim elemanları da eklenecek.