Yapay zeka kullanımı yaş gruplarına göre ayrılacak

Yeni düzenlemeyle birlikte öğrencilerin yapay zeka kullanımı üç farklı yaş grubuna göre değerlendirilecek.6 ila 13 yaş arasındaki ilkokul öğrencilerinin yapay zeka araçlarını kullanmasına izin verilmeyecek. Bu yaş grubunda öğrencilerin teknolojik destek almadan temel akademik becerilerini geliştirmesi hedefleniyor.

14 ila 16 yaş arasındaki öğrenciler ise yapay zekayı yalnızca öğretmen gözetiminde kullanabilecek. Bu dönemde öğrencilerin yapay zekayı bir “hazır cevap aracı” olarak değil, öğrenme sürecini destekleyen bir teknoloji olarak kullanması amaçlanıyor.

17 ila 19 yaş grubundaki öğrenciler için ise daha esnek bir yaklaşım uygulanacak. Bu öğrencilerin hem yükseköğrenim hayatına hem de mesleki yaşama hazırlanırken yapay zekayı bilinçli ve doğru şekilde kullanmayı öğrenmesi planlanıyor.

Norveç eğitimde geleneksel yöntemlere dönüyor

Norveç’in bu kararı, ülkede son dönemde yürütülen daha geniş kapsamlı eğitim politikalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ülkede uzun süredir dijital araçların eğitimdeki etkisi tartışılıyor. Tablet ve bilgisayar kullanımının azaltılması, öğrencilerin daha fazla kitap okuması ve el yazısı çalışmalarına yeniden ağırlık verilmesi için çeşitli adımlar atılıyor. Eğitim yetkilileri, dijitalleşmenin çocukların dikkat süresi, öğrenme alışkanlıkları ve akademik gelişimleri üzerindeki etkilerini incelemeye devam ediyor. Norveç yönetimi daha önce de çocukların dijital dünyadaki etkilerden korunmasına yönelik adımlar açıklamıştı. Ülke, geçtiğimiz aylarda 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni sınırlamalar getirme planını da gündeme taşımıştı. Yeni yapay zeka düzenlemesinin en geç ağustos ayında yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Saniyede 2 kentilyondan fazla işlem yapabiliyor

LineShine’ın ulaştığı performans değeri teknoloji çevrelerinde büyük yankı uyandırdı. Sistem, testlerde 2,198 eksaflops seviyesine ulaştı. Bu hız, LineShine’ın saniyede 2 kentilyondan fazla hesaplama işlemi gerçekleştirebildiği anlamına geliyor. Bu sonuçlarla birlikte Çin yapımı süper bilgisayar, daha önce listenin zirvesinde yer alan ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’ndaki El Capitan sistemini geride bıraktı. Uzmanlara göre LineShine, El Capitan’dan yaklaşık yüzde 20 daha yüksek performans gösterdi.

ABD’nin zirvedeki hakimiyeti sona erdi

ABD’ye ait El Capitan, Kasım 2024’ten bu yana dünyanın en hızlı süper bilgisayarı olarak gösteriliyordu. Çin ise 2017 yılından bu yana süper bilgisayar sıralamasında ilk sıraya bir sistem yerleştirememişti. Daha önce Japonya’ya ait bir süper bilgisayar da 2020-2022 yılları arasında listenin zirvesinde bulunmuştu. LineShine’ın birinci sıraya çıkmasıyla birlikte teknoloji alanındaki ABD-Çin rekabetinde yeni bir sayfa açıldığı değerlendiriliyor.

ABD çiplerine bağımlılık yerine Çin teknolojisi

LineShine’ı diğer süper bilgisayarlardan ayıran en önemli özelliklerden biri, sistemin tamamen Çin tasarımı işlemcilerle geliştirilmiş olması. Dünyanın en güçlü süper bilgisayarlarının büyük bölümü yüksek performanslı hesaplama için ABD merkezli çip teknolojilerinden yararlanırken, LineShine’ın bu bağımlılığı azaltmayı hedefleyen bir mimariyle tasarlandığı belirtiliyor. Sistemde grafik işlem birimleri (GPU) yerine merkezi işlem birimleri (CPU) ağırlıklı bir yapı kullanılması da dikkat çekti. GPU’lar özellikle yapay zeka uygulamaları ve paralel hesaplama gerektiren işlemlerde büyük önem taşıyor. ABD’nin Çin’e yönelik ileri teknoloji çip ihracatına getirdiği kısıtlamaların, Pekin yönetimini alternatif teknolojiler geliştirmeye yönelttiği ifade ediliyor.

Süper bilgisayarlar neden bu kadar önemli?

Süper bilgisayarlar yalnızca hız yarışının sembolü değil; bilim, savunma ve teknoloji alanlarında kritik araçlar olarak kullanılıyor.

Bu sistemler;

• iklim değişikliği modellerinin oluşturulması,

• hava ve okyanus simülasyonları,

• ilaç ve tıbbi araştırmalar,

• yapay zeka geliştirme,

• uzay araştırmaları,

• siber güvenlik,

• nükleer araştırmalar

gibi birçok alanda kullanılıyor.

LineShine’ın da atmosfer, okyanus, kara ve buz sistemlerini kapsayan Dünya simülasyonları ile insan beynine yönelik karmaşık modellemelerde kullanılmaya başlandığı belirtiliyor.

Yapay zeka yarışında yeni güç dengesi

Uzmanlar, süper bilgisayar kapasitesinin özellikle yapay zeka yarışında ülkeler için stratejik bir avantaj sağladığını belirtiyor. Daha güçlü hesaplama altyapısına sahip ülkeler, daha büyük yapay zeka modelleri geliştirme, bilimsel araştırmaları hızlandırma ve teknolojik üretimde öne çıkma imkanı elde ediyor. Çin’in LineShine hamlesi, yalnızca bir süper bilgisayar başarısı değil, aynı zamanda küresel teknoloji rekabetinde ABD’nin karşısına daha güçlü bir rakip olarak çıktığının göstergesi olarak yorumlanıyor.

Hızlı şarj ısıyı artırıyor

Uzmanlar, lityum-iyon pillerin yüksek güçle şarj edildiğinde daha fazla ısındığını ve bu durumun pil sağlığını olumsuz etkilediğini belirtiyor. Şarj süresinden çok, bataryada oluşan yüksek sıcaklığın pil kapasitesinin zamanla azalmasına neden olduğu ifade ediliyor.

Laboratuvar verilerine göre, hızlı şarj sırasında iyon hareketlerinin yoğunlaşması cihazın iç sıcaklığını artırıyor. Bu da uzun vadede batarya performansının düşmesine yol açabiliyor.

Gece şarjı artık daha güvenli

Modern akıllı telefonlarda bulunan yapay zekâ destekli pil yönetim sistemleri sayesinde gece boyunca şarj işlemi kontrollü şekilde gerçekleştiriliyor. iOS ve Android işletim sistemlerinde yer alan bu özellikler, kullanıcının uyku düzenini analiz ederek cihazı hemen yüzde 100’e ulaştırmak yerine, son aşamayı uyanma saatine yakın tamamlıyor.

Bu sayede telefon gereksiz yere yüksek voltaj altında kalmıyor ve oluşabilecek aşırı ısınmanın önüne geçiliyor.

Bataryayı korumak için %20-%80 aralığı öneriliyor

Uzmanlar, pil ömrünü uzatmak için bataryanın sürekli yüzde 0’a düşürülmemesi ve yüzde 100 seviyesinde uzun süre tutulmaması gerektiğini vurguluyor.

Batarya sağlığını korumak için şu öneriler öne çıkıyor:

• Telefonu mümkün olduğunca yüzde 20 ile yüzde 80 arasında kullanın.

• Sürekli hızlı şarj yerine standart şarjı da tercih edin.

• Şarj sırasında telefonun aşırı ısınmasına izin vermeyin.

• Oyun oynarken veya ağır uygulamalar kullanırken şarj etmeyin.

• Gece şarjında cihazın optimize edilmiş pil şarjı özelliğini aktif tutun.

Asıl tehlike süre değil, sıcaklık

Uzmanlara göre, bataryalar için en büyük düşman uzun süre prizde kalmak değil, yüksek sıcaklık. Bu nedenle gün içinde sık sık hızlı şarj yapmak yerine, dengeli bir şarj alışkanlığı oluşturmak ve cihazın aşırı ısınmasını engellemek, telefonun batarya ömrünü önemli ölçüde uzatabiliyor.

Maliyet artışı fiyatları zorladı

Tim Cook, maliyetlerdeki yükselişin sürdürülebilir olmadığını vurgulayarak, “Bize yansıtılan devasa zamları en aza indirmek için elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz ve müşterilerimizi bu zamlardan korumaya çalışıyoruz, ancak durum sürdürülemez hale geldi” ifadelerini kullandı. Cook’un açıklaması, Apple’ın yakın dönemde ürün fiyat politikasında değişikliğe gidebileceği şeklinde yorumlandı.

Hangi ürünlere zam geleceği belirsiz

Şirket, olası fiyat artışlarının hangi ürünleri kapsayacağına veya zam oranlarının ne olacağına ilişkin henüz herhangi bir detay paylaşmadı. Bu nedenle iPhone, iPad, MacBook ve diğer Apple ürünlerinin tamamının mı yoksa belirli modellerin mi etkileneceği belirsizliğini koruyor.

Türkiye fiyatlarına etkisi merak konusu

Türkiye’de Apple ürünleri zaten kur farkı ve yüksek vergi yükü nedeniyle birçok ülkeye kıyasla oldukça yüksek fiyatlardan satılıyor. Olası bir küresel zam kararının, Türkiye’deki fiyatlara daha sert yansıması bekleniyor.

Son olarak piyasaya çıkan iPhone 17 modelinin Türkiye’de yaklaşık 120 bin TL seviyesinden satışa sunulduğu bilinirken, genel bir fiyat artışının bu rakamları daha da yukarı çekebileceği değerlendiriliyor.

FROST teknolojisi nasıl çalışıyor?

Yapay Zekâ ve Siber Güvenlik Uzmanı Dr. Muhammed Muhsin Ramazan, FROST teknolojisinin "yan kanal saldırıları" olarak bilinen yöntemlere dayandığını belirtti.

Bu saldırılar, dosyalara veya şifrelere doğrudan erişmek yerine cihazların çalışma sırasında oluşturduğu teknik verileri analiz ediyor. Özellikle modern depolama birimlerinde meydana gelen okuma ve yazma işlemlerindeki milisaniyelik zaman farkları takip edilerek kullanıcı davranışları hakkında bilgi toplanabiliyor.

Toplanan veriler daha sonra yapay zekâ algoritmalarıyla işlenerek kişinin hangi uygulamaları kullandığı, hangi işlemleri yaptığı ve dijital alışkanlıkları hakkında yüksek doğrulukta tahminler oluşturulabiliyor.

Bir internet sitesi bile risk oluşturabiliyor

Uzmanlara göre saldırının en dikkat çekici yönlerinden biri, kullanıcıların farkına varmadan hedef haline gelebilmesi.

Güvenilir olmayan bir internet sitesinin ziyaret edilmesiyle birlikte, cihazın depolama sistemine ilişkin zamanlama verileri ve performans bilgileri dışarıya aktarılabiliyor. Üstelik bu süreçte herhangi bir virüs uyarısı, güvenlik bildirimi ya da klasik saldırı belirtisi görülmeyebiliyor.

Bu nedenle kullanıcılar, cihazlarının güvenli olduğunu düşünürken farkında olmadan dijital izlerini paylaşabiliyor.

Yapay zekânın yeni kullanım alanı

Uzmanlar, yapay zekânın yalnızca savunma amaçlı değil, saldırı amaçlı da kullanılabildiğine dikkat çekiyor.

Yeni nesil sistemler sayesinde saldırganlar artık sadece mevcut verileri ele geçirmeyi değil, kullanıcıların düşünce biçimlerini, alışkanlıklarını ve gelecekteki davranışlarını tahmin etmeyi hedefliyor. Bu durum, siber casusluk faaliyetlerinin kapsamını önemli ölçüde genişletiyor.

"Amaç artık şifre çalmak değil"

Mısır İçişleri Bakanlığı'nın eski üst düzey yetkililerinden Tümgeneral Ebu Bekir Abdülkerim de dijital tehditlerin yeni bir boyuta ulaştığını söyledi.

Abdülkerim, günümüzde saldırganların yalnızca şifreleri veya dosyaları ele geçirmekle ilgilenmediğini belirterek, kullanıcıların nasıl düşündüğünü, nasıl çalıştığını ve kararlarını nasıl verdiğini anlamaya çalıştıklarını ifade etti.

Mahremiyetin artık bireysel bir tercih olmanın ötesine geçtiğini vurgulayan Abdülkerim, konunun ulusal güvenlik ve ekonomik güvenlik açısından da büyük önem taşıdığını söyledi.

Tarayıcılar yeni hedef haline geldi

Uzmanlara göre internet tarayıcıları artık sadece web sitelerini görüntüleyen araçlar olmaktan çıktı. Bulut sistemleriyle entegre çalışan modern tarayıcılar, saldırganların sistem kaynaklarına ilişkin verileri analiz etmesini kolaylaştırabiliyor.

Bu nedenle yalnızca kamera ve mikrofonu kapatmanın yeterli olmadığı belirtilirken, kullanıcıların internet üzerindeki her hareketinin dijital profil oluşturulmasında kullanılabileceği ifade ediliyor.

FROST saldırılarına karşı nasıl korunabilirsiniz?

Uzmanlar, yeni nesil tehditlere karşı bireysel ve kurumsal önlemlerin artırılması gerektiğini belirtiyor. Bu kapsamda şu öneriler öne çıkıyor:

• İşletim sistemi ve tarayıcı güncellemelerini düzenli yapmak

• Güvenilir olmayan internet sitelerinden uzak durmak

• Uygulamalara verilen izinleri minimum seviyede tutmak

• Sadece antivirüs programlarına güvenmemek

• Şüpheli veri hareketlerini tespit edebilen gelişmiş güvenlik çözümleri kullanmak

• Kurumsal ağlarda davranış analizi yapan güvenlik sistemlerinden yararlanmak

Siber tehditlerde yeni dönem

Uzmanlar, FROST benzeri teknolojilerin siber güvenlik alanında yeni bir dönemin habercisi olduğunu belirtiyor. Artık hedefin yalnızca veriler değil, kullanıcıların davranışları ve alışkanlıkları olduğuna dikkat çeken uzmanlar, dijital güvenlik konusunda daha bilinçli hareket edilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.

“Kriterler karşılanmış durumda”

Bakan Uraloğlu açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Özellikle Discord içerik çıkarma konusunda artık Türkiye'nin istediği kriterlere gelmiş durumda. Bir müddet sonra açalım diye ilgili bakanlarla, kurumlarla konuşuyoruz. Muhtemelen bir müddet sonra açacağız.”

Süreç nasıl ilerleyecek?

Yetkililer, platformun Türkiye’nin taleplerine uyum sürecinin tamamlanmasının ardından ilgili kurumlarla yapılacak değerlendirmeler sonucunda nihai kararın verileceğini belirtiyor. 9 Ekim 2024’te erişime kapatılan Discord’un yeniden açılması halinde, sürecin teknik ve hukuki uyum çerçevesinde ilerlemesi bekleniyor. Discord, Türkiye’de belirli içerik politikaları ve güvenlik kriterleri gerekçe gösterilerek erişime kapatılmıştı. Son açıklamalar, platformun bu kriterlere uyum sağladığı yönünde yeni bir sürecin başladığını gösteriyor.

Avrupa Parlamentosu (AP), kurum içi dijital altyapısında önemli bir değişikliğe giderek Google yerine Fransız arama motoru Qwant’ı kullanmaya başlayacağını açıkladı. Karar, hem milletvekilleri hem de binlerce parlamenter asistanı ve idari personeli kapsayan geniş bir kullanıcı kitlesini doğrudan etkileyecek. Bünyesinde 720 milletvekilinin yanı sıra binlerce çalışanı barındıran Avrupa Parlamentosu, bu adımla birlikte kurum bilgisayarlarında Google’ı varsayılan arama motoru listesinden çıkarıyor. Yerine Avrupa merkezli bir alternatif olan Qwant’ın getirileceği bildirildi.

Avrupa’nın dijital bağımsızlık hamlesi

Alınan karar, Avrupa’nın teknoloji alanında ABD merkezli dev şirketlere olan bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Son yıllarda Avrupa Birliği kurumları, veri güvenliği, dijital egemenlik ve yerli teknoloji kullanımını artırmaya yönelik çeşitli politikalar uygulamaya başlamıştı.

Bu kapsamda Qwant’ın tercih edilmesi, Avrupa içinde geliştirilen dijital çözümlerin kamu kurumlarında daha fazla kullanılmasını hedefleyen yaklaşımın somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Yetkililer, bu tür adımların uzun vadede Avrupa’nın teknoloji ekosistemini güçlendireceğini savunuyor.

Qwant varsayılan arama motoru olacak

Gelişmeye ilişkin açıklama yapan bir yetkili, uygulamanın teknik detaylarını da paylaştı. Yapılan açıklamada, “4 Haziran 2026’dan itibaren Qwant, Avrupa Parlamentosu’nun Microsoft Edge ve Mozilla Firefox tarayıcılarında varsayılan arama motoru olacaktır” ifadeleri kullanıldı.

Bu değişikliğin sistemler üzerinde otomatik olarak uygulanacağı, ancak kullanıcıların isterlerse farklı arama motorlarını seçmeye devam edebileceği de belirtildi. Yani karar zorunlu bir geçişten ziyade varsayılan ayarın değiştirilmesi şeklinde uygulanacak.

Kullanıcılar için esnek geçiş

Parlamento içinde yapılacak değişikliğin kullanıcı deneyimini tamamen kısıtlamayacağı vurgulanıyor. Personel ve milletvekilleri, dilerlerse mevcut arama motorlarını manuel olarak değiştirebilecek. Ancak kurum genelinde standart arama motorunun Qwant olmasıyla birlikte veri güvenliği ve kurumsal dijital politika açısından ortak bir altyapı hedefleniyor.

Bu adımın, Avrupa kurumlarının yazılım ve dijital hizmetlerde daha fazla yerli ve bölgesel çözüm kullanma eğilimini güçlendirmesi bekleniyor.

Amaç: “Evet” cevabını kaydetmek

Kuzey Amerika’da faaliyet gösteren Better Business Bureau (BBB), bu tür aramaların giderek arttığına dikkat çekiyor. Kurum yetkilileri, dolandırıcıların hedefinin karşı taraftan “evet” cevabını almak olduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre bu ses kaydı, ilerleyen süreçte farklı sahte işlemler için kullanılabiliyor.

BBB yetkilisi Melanie McGovern, Mart 2024’ten bu yana bu tür şikâyetlerde artış yaşandığını ifade ederek dolandırıcıların kendilerini banka görevlisi veya polis gibi tanıtabildiğini aktardı.

“Evet” cevabı nasıl kullanılabilir?

Uzmanlar, kaydedilen “evet” yanıtının kötü niyetli kişiler tarafından farklı senaryolara entegre edilebileceğini belirtiyor. Bu kayıtların, kişinin bilgisi dışında sahte onay süreçlerinde kullanılabileceği ifade ediliyor. Bu nedenle tanımadık numaralardan gelen aramalarda dikkatli olunması gerektiği vurgulanıyor.

Uzmanlardan kritik uyarı: Sakin kalın

Dolandırıcılık uzmanları, bu tür aramalarda panik yapılmaması gerektiğini belirtiyor. Telefonu açan kişilerin doğrudan “evet” demek yerine soruyu sorgulaması tavsiye ediliyor.

Uzmanlara göre en doğru yaklaşım, “Neden soruyorsunuz?” gibi karşı sorular yöneltmek ve gereksiz kişisel bilgi paylaşmaktan kaçınmak.

Tanımadık numaralara karşı dikkatli olun

Yetkililer, bilinmeyen numaralardan gelen aramaların mümkünse açılmamasını öneriyor. Önemli bir arama olması durumunda kişinin tekrar aranacağı ya da mesaj bırakılacağı ifade ediliyor.

Ayrıca dolandırıcıların sosyal medya ve açık kaynaklardan elde ettikleri bilgilerle güven kazanmaya çalışabileceği belirtiliyor. Bu nedenle sadece telefondaki konuşmaya dayanarak kişisel bilgi paylaşılmaması gerektiği vurgulanıyor.

Dolandırıcıların amacı, kısa bir diyalogla bile olsa karşı tarafı konuşturmak ve ses kaydı elde etmek. Bu nedenle özellikle “evet” gibi onay ifadelerinin dikkatli kullanılmasının önem taşıdığı belirtiliyor.

Ortaya çıkan son görseller, Kozmik Turuncu rengin iPhone 17 Pro Max'e özel kalacağını ve yeni nesilde yerini Dark Cherry (Koyu Kiraz) rengine bırakacağını gösterdi.

Kısa süre önce sızıntılarıyla bilinen Sonny Dickson tarafından paylaşılan maket görsellerinin iPhone 18 modellerine ait olduğu belirtildi. Ancak cihazlardaki büyük kamera platformu ve üçlü kamera kurulumu, söz konusu prototiplerin iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max modelleri olabileceğine işaret etti.

Dört farklı renk seçeneği bekleniyor

Sızıntılara göre iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max modelleri dört farklı renk seçeneğiyle satışa sunulacak.

Yeni seride Siyah, Gümüş, Koyu Kiraz ve Açık Mavi renklerinin yer alması bekleniyor.

Bu seçenekler arasında en dikkat çekici yenilik olarak Koyu Kiraz rengi öne çıkıyor. Apple'ın Pro modellerinde her yıl önceki nesilden ayrışmasını sağlayacak özel bir renk tercih ettiği bilinirken, bu yıl Dark Cherry renginin serinin lansman rengi olması bekleniyor.

Açık Mavi rengi daha koyu tonda olabilir

Yeni paylaşılan fotoğraflar, Açık Mavi renk seçeneğinin daha önceki raporlarda belirtilenden biraz daha koyu bir tona sahip olabileceğini gösterdi.

Daha önce ortaya çıkan sızıntıların yalnızca kamera bileşenlerine dayanması nedeniyle cihazın genel görünümü hakkında sınırlı bilgi bulunuyordu. Son dummy modeller ise tasarımın tamamına ilişkin daha net bir fikir verdi.

Yeni nesil özellikler dikkat çekiyor

Sızıntılarda yer alan bilgilere göre iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max modellerinin, katlanabilir iPhone Ultra ile birlikte eylül ayında tanıtılması bekleniyor.

Yeni nesil Pro modellerde yüzde 25 ila yüzde 35 oranında daha küçük Dynamic Island tasarımı, değişken diyaframlı yeni ana kamera sistemi, 2 nanometre üretim sürecine sahip A20 Pro işlemci ve yeni Siri ile desteklenen yapay zeka odaklı iOS 27 işletim sistemi gibi yeniliklerin sunulacağı öne sürülüyor.

Apple'ın özellikle yapay zeka tarafındaki geliştirmelere odaklanacağı belirtilirken, yeni Siri deneyiminin ve iOS 27'nin cihazların öne çıkan özellikleri arasında yer alması bekleniyor.

Hangi veriler toplanıyor?

Uzmanlara göre modern araçlar, sürücüler hakkında oldukça kapsamlı veri setleri oluşturabiliyor. Bunlar arasında; gidilen yerlerin konum bilgisi, sürüş hızı ve fren alışkanlıkları, araç içi yolcu bilgisi, multimedya kullanım tercihleri, telefon ve uygulama bağlantıları ve bazı durumlarda yüz ifadeleri ve sürücü davranış analizleri yer alıyor. Hatta bazı araçlarda sürücüye dönük kameralar ve biyometrik sensörler bulunduğu, bu sistemlerin yorgunluk ve alkol etkisi gibi durumları tespit etmek için geliştirildiği ifade ediliyor.

Veriler kimlere satılıyor?

Araştırmalara göre otomobil üreticileri ve yazılım sağlayıcıları, topladıkları verileri çeşitli üçüncü taraflarla paylaşabiliyor. Bu taraflar arasında sigorta şirketleri, veri analiz firmaları, pazarlama ve reklam şirketleri ve bazı durumlarda kamu kurumları yer alabiliyor. Özellikle sigorta şirketlerinin bu verileri kullanarak sürücülere özel fiyatlandırma yaptığı, bazı durumlarda ise prim artışlarına yol açtığı iddia ediliyor.

Uzmanlardan “mahremiyet” uyarısı

Uzmanlar, araçların topladığı veri miktarının çoğu kullanıcının farkında olduğundan çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. En büyük sorunlardan biri de verilerin kimlerle paylaşıldığının her zaman açık şekilde belirtilmemesi. Bazı şirketler veri topladığını kabul etse de, bu verilerin hangi üçüncü taraflara satıldığı her zaman net şekilde açıklanmıyor.

“En kötü gizlilik kategorisi” uyarısı

Uluslararası bazı analizlerde otomobil sektörünün, kullanıcı gizliliği açısından en riskli ürün kategorilerinden biri haline geldiği belirtiliyor. Üreticilerin kullanıcıların kimlik bilgileri, davranış profilleri ve hatta psikolojik eğilimleri hakkında çıkarımlar yapabilecek düzeyde veri toplayabildiği ifade ediliyor.

Hukuki düzenlemeler yetersiz mi?

ABD’de federal düzeyde kapsamlı bir veri koruma yasasının bulunmaması, otomotiv sektöründeki veri paylaşımını tartışmalı hale getiriyor. Avrupa’da daha sıkı düzenlemeler bulunsa da uzmanlar bu alanın hâlâ tam anlamıyla kontrol altına alınamadığını vurguluyor. Bazı ülkelerde kullanıcıların verilerini talep etme ve silinmesini isteme hakkı olsa da uygulamada bunun her zaman yeterli olmadığı ifade ediliyor.

Gelecek daha da kritik olabilir

Yeni nesil araçlarda sürücü davranışlarını analiz eden sistemlerin yaygınlaşması bekleniyor. Ancak bu teknolojilerin daha fazla kişisel veri toplanmasına yol açabileceği konusunda uyarılar yapılıyor. Özellikle güvenlik amacıyla geliştirilen biyometrik sistemlerin veri mahremiyeti açısından yeni tartışmalar doğurabileceği belirtiliyor.

Sonuç: Konfor artarken mahremiyet azalıyor

Uzmanlara göre internet bağlantılı araçlar sürüş güvenliği ve konforu artırsa da kullanıcıların mahremiyeti açısından ciddi riskler barındırıyor. Tüketicilere, araç içi veri paylaşım izinlerini dikkatle incelemeleri ve gizlilik ayarlarını kontrol etmeleri öneriliyor.

Lityum-İyon piller nasıl çalışıyor?

Günümüzde kullanılan lityum-iyon (Li-ion) piller, enerji depolama yapısı nedeniyle belirli bir şarj aralığında daha verimli çalışıyor. Uzmanlar bu durumu, “sünger örneği” ile açıklıyor.

Nasıl ki tamamen kuru bir sünger sertleşiyor, tamamen suyla dolu bir sünger de baskı altında kalıyorsa; bataryalar da %100’e yakın dolulukta daha fazla kimyasal stres yaşıyor.

%80 sınırı pil ömrünü uzatıyor

Araştırmalara göre bataryanın %80’in üzerine zorlanması, daha yüksek voltaj ve ısı oluşumuna neden oluyor. Bu durum ise pilin kimyasal yapısında zamanla yıpranmaya yol açarak kapasite kaybını hızlandırıyor.

Uzmanlar, özellikle günlük kullanımda telefonun %20–%80 aralığında tutulmasının pil sağlığı açısından ideal olduğunu vurguluyor.

Isı, pil sağlığını doğrudan etkiliyor

Sadece şarj seviyesi değil, ısı da batarya ömrünü belirleyen en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Yüksek sıcaklık, pilin daha hızlı yıpranmasına neden oluyor.

Bu nedenle telefonun hem şarj olurken hem de yoğun kullanım sırasında aşırı ısınmaması gerektiği belirtiliyor.

Uzmanlardan kullanım önerileri

Teknoloji uzmanları pil ömrünü korumak için şu uyarılarda bulunuyor:

• Şarjdayken oyun oynamayın: Cihazın aynı anda hem çalışması hem de şarj olması ısıyı artırıyor.
• Kılıf kullanımına dikkat edin: Kalın kılıflar ısıyı hapsedebilir, şarj sırasında çıkarılması öneriliyor.
• Kablosuz şarjda doğru hizalama: Yanlış yerleşim, enerji kaybı ve ısı artışına yol açabiliyor.
• Tam boşaltma alışkanlığından vazgeçin: Eski nesil pillerdeki “tam boşalt–tam doldur” yöntemi artık önerilmiyor.

Gün içinde küçük şarjlar daha sağlıklı

Modern batarya teknolojisinde telefonun gün içinde kısa aralıklarla şarj edilmesi, tamamen bitirip doldurmaktan daha avantajlı kabul ediliyor. %40–%70 aralığında yapılan ara şarjların pil sağlığını desteklediği belirtiliyor.

Sonuç: Pil koruma ayarları öne çıkıyor

Uzmanlara göre kullanıcıların, cihazlarında bulunan “pil koruma” veya “optimize şarj” gibi özellikleri aktif hale getirmesi uzun vadede önemli fayda sağlıyor. Böylece telefonların hem performansı korunuyor hem de kullanım ömrü birkaç yıl daha uzatılabiliyor.

Yüksek riskli sistemlerde takvim değişti

Yeni düzenlemeyle birlikte yüksek riskli yapay zekâ sistemlerine yönelik kuralların uygulanma tarihleri ileriye alındı. Buna göre:

• Bağımsız yüksek riskli sistemler: 2 Aralık 2027
• Ürünlere entegre yüksek riskli sistemler: 2 Ağustos 2028

Önceden bu kuralların 2026’da devreye girmesi planlanıyordu.

Yapay zekâ tarafından üretilen içeriklere yönelik şeffaflık kurallarında da değişikliğe gidildi. Geçiş süresi 6 aydan 3 aya düşürülerek yeni son tarih 2 Aralık 2026 olarak belirlendi. Böylece içeriklerin daha hızlı şekilde uyumlaştırılması hedeflendi.

Yasaklanan yapay zekâ kullanımları

Yeni düzenlemeyle küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik bazı yükümlülüklerin azaltılması ve düzenleyici muafiyetlerin genişletilmesi planlanıyor. Ayrıca AB Yapay Zekâ Ofisi’nin yetkilerinin artırılması da teklifler arasında yer aldı.

Düzenleme kapsamında, rıza dışı cinsel içerik üreten, çocuk istismarı materyali oluşturan yapay zekâ uygulamalarının yasaklandığı da açıklandı. Bu adımın, etik dışı kullanımın önüne geçmeyi amaçladığı belirtildi.

Yasa 2024’te yürürlüğe girmişti

AB Yapay Zekâ Yasası 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe girmişti. Ancak farklı yükümlülükler kademeli olarak uygulamaya alınacaktı. Son anlaşma ile özellikle yüksek riskli sistemlere ilişkin takvim yeniden düzenlenmiş oldu.

Dijital gümrük süreci başladı

Bakanlıktan yapılan açıklamada, dijital dönüşüm stratejileri kapsamında geliştirilen HGBS’nin tüm uluslararası havalimanlarında devreye girdiği belirtildi. Sistemle birlikte havayolu taşımacılığında kullanılan beyan formları ve ek dokümanlar artık gümrük idarelerine tamamen elektronik ortamda iletilecek. Böylece gümrükleme süreçlerinin uçtan uca dijital bir yapıya kavuşması hedefleniyor.

Kağıtsız işlem hedefi

Yeni uygulama ile birlikte kağıtsız işlem altyapısına geçilerek manuel iş yükünün azaltılması ve uygulama birliğinin sağlanması amaçlanıyor. Veri güvenliği ve veri kalitesinin artırılması da sistemin temel hedefleri arasında yer alıyor.

Tasarruf ve çevresel katkı

Bakanlık, sistemin kamu ve özel sektör açısından zaman ve maliyet tasarrufu sağlayacağını belirtti. Ayrıca gümrük işlemlerinin daha etkin hale gelmesi ve ticaretin kolaylaştırılması da bekleniyor. Açıklamada, yıllık yaklaşık 10 milyon sayfa kağıt tasarrufu sağlanarak çevresel sürdürülebilirliğe de önemli katkı sunulacağı ifade edildi.

Fiber altyapı eksikliği öne çıkıyor

Uzman değerlendirmelerine göre Türkiye’de internet hızının düşük olmasının en temel nedenlerinden biri fiber altyapının yeterince yaygın olmaması. Teknoloji stratejisti Füsun Sarp Nebil, ülkedeki bakır kablo altyapısının uzun yıllardır kullanıldığını ve fiber dönüşümün yeterli hızda gerçekleşmediğini ifade ediyor. Bakır kabloların veri iletiminde sınırlı kapasiteye sahip olduğunu belirten Nebil, bu altyapının modern internet ihtiyacını karşılamakta yetersiz kaldığını dile getiriyor. DSL teknolojisi ile bu eksikliğin giderilmeye çalışıldığını ancak fiber hızlarına ulaşılamadığını vurguluyor.

Mevcut altyapı ve abone yapısı

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) verilerine göre Türkiye’de toplam fiber optik kablo uzunluğu 637 bin kilometreye ulaştı. Bunun 244 bin kilometresi omurga, 393 bin kilometresi ise erişim hattı olarak kullanılıyor. 2025 yılı itibarıyla Türkiye’de 18 milyondan fazla sabit genişbant abonesi bulunuyor ve bunların yaklaşık 8,77 milyonu fiber internet kullanıyor. Bu da fiber kullanım oranının yüzde 42 seviyesinde olduğunu gösteriyor. OECD ortalamasında ise fiber abone oranı yüzde 44,6 seviyesinde yer alıyor. Bu durum Türkiye’nin oran olarak ortalamaya yakın olduğunu gösterse de altyapı kalitesindeki farklılıkların hız üzerinde etkili olduğu belirtiliyor.

Bakır ve fiber altyapının birlikte kullanımı etkili oluyor

Uzmanlara göre internet hızının düşük kalmasının bir diğer nedeni, fiber ve bakır altyapının birlikte kullanılması. Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER) Başkanı Halil Nadir Teberci, fiberin bina girişine kadar gelip sonrasında bakır kablolarla dağıtıldığı durumların yaygın olduğuna dikkat çekiyor.

Bu modelin internet hızını sınırladığını belirten Teberci, gerçek anlamda uçtan uca fiber altyapının yaygınlaşmadığını ifade ediyor. Bu durumun hız artışını doğrudan engellediği değerlendiriliyor.

Rekabet ve yatırım tartışmaları

Türkiye’de fiber altyapının büyük bölümünün tek bir şirket tarafından sağlandığına yönelik değerlendirmeler de dikkat çekiyor. Bazı uzmanlar, altyapı alanındaki sınırlı rekabetin yatırım hızını etkilediğini savunuyor. Bu görüşe göre alternatif altyapı sağlayıcılarının sınırlı olması, yeni yatırımların yavaşlamasına neden olabiliyor. Ancak bazı uzmanlar ise altyapının parçalanmasının verimsizliğe yol açabileceğini ve kırsal bölgelerde eşitsizlik yaratabileceğini belirtiyor.

Daha hızlı internet için çözüm arayışları

Uzmanlar, internet hızının artırılması için en kritik adımın fiber altyapı yatırımlarının genişletilmesi olduğunu vurguluyor. Ayrıca altyapının daha planlı ve uzun vadeli bir stratejiyle geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Türk Telekom’un gelecek yıllarda fiber hızını artırma ve abone sayısını yükseltme hedefleri bulunduğu da açıklanmış durumda. Şirket, 2030 yılına kadar fiber internet hızını önemli ölçüde artırmayı planlıyor.

Sonuç: Dijital dönüşümün en kritik eşiği

Türkiye’de internet hızının düşük kalması yalnızca teknik bir sorun olarak değil, aynı zamanda altyapı yatırımları, rekabet yapısı ve planlama eksiklikleriyle birlikte değerlendiriliyor. Uzmanlara göre hızlı ve kesintisiz internet erişimi, günümüz koşullarında bir ihtiyaçtan öte temel bir gereklilik haline gelmiş durumda. Bu nedenle altyapı yatırımlarının artırılması ve fiber dönüşümün hızlandırılması, dijitalleşme sürecinin en önemli adımlarından biri olarak görülüyor.

Şirketin güncel akıllı telefon serisi olan iPhone 17 ailesinde tüm modellere yüzde 10 ve üzeri oranında zam yapıldığı belirtildi.

iPhone 17 modellerinde yeni fiyatlar

Yapılan güncelleme ile birlikte iPhone 17 serisinin Türkiye fiyatları şu şekilde değişti:

• iPhone 17 (128 GB): 77.999 TL’den 84.999 TL’ye
• iPhone 17 Pro (256 GB): 107.999 TL’den 119.999 TL’ye
• iPhone 17 Pro Max (256 GB): 119.999 TL’den 132.999 TL’ye
• iPhone Air (256 GB): 97.999 TL’den 107.999 TL’ye

AirPods modellerine de zam geldi

Fiyat artışı yalnızca telefonlarla sınırlı kalmadı. Apple’ın ses ürünleri kategorisinde de yeni fiyatlar belirlendi.

• AirPods 4: 8.999 TL
• AirPods Pro 3: 15.499 TL

Apple Watch serisinde yeni etiketler

Akıllı saat tarafında da fiyat güncellemesine gidildi. Apple Watch modellerinin yeni satış fiyatları şöyle oldu:

• Apple Watch SE 3: 15.499 TL
• Apple Watch Series 11: 23.999 TL
• Apple Watch Ultra 3: 65.999 TL

Apple’ın gerçekleştirdiği bu fiyat güncellemesiyle birlikte iPhone, AirPods ve Apple Watch ürün gruplarında Türkiye satış fiyatları yeniden şekillenmiş oldu.